Achter de knoppen: de gamereviews van F1 2017, Splatoon 2 en Tacoma

Dirty Science selecteert ieder nummer de meest relevante nieuwe gamereleases. Deze keer een mysterie in de ruimte, kliederen met verf en plankgassen met Max Verstappen & Co.

Tekst: Jan Meijroos

 

F1 2017

Jaarlijks terugkerende Formule 1-game grijpt deels terug naar roemrijk verleden.

Gameplay: De Britse ontwikkelaar Codemasters is gespecialiseerd in racegames en bezit de officiële Formula Onelicentie. Dat betekent dat alle bestaande automerken, hun bolides, coureurs, tracks en officiële regels aanwezig zijn. Het kloppend hart is de carrièremodus: twintig races die je zo goed mogelijk moet afleggen, waarna je aan het eind van het raceseizoen kunt overstappen naar een beter team. Erg leuk zijn de terugkeer van oudere F1-bolides zoals bijvoorbeeld de 1995 Ferrari 412 T2, 2010 Red Bull Racing RB6, 1988 McLaren MP4/4 en 1996 Williams FW18 en de daaraan gekoppelde specifieke uitdagingen. De game is bovendien geëmancipeerd: je kunt voor het eerst een vrouwelijke alter ego kiezen.

Looks & Sound: De racemonsters scheuren zeer fraai door de bocht en de verschillende auto’s klinken even authentiek als indrukwekkend.

Originaliteit: Fans van Formule 1-games zitten niet te wachten op originaliteit, maar op authenticiteit. Die druipt hier rijkelijk van de ronkende motorblokken af.

Ontwikkelaar: Codemasters
Uitgever: Koch Media
Platform: PC, PlayStation 4 (Pro), Xbox One
Prijs: € 49,99 voor PC of € 59,99 voor PS4 en Xbox One

Tacoma

Langverwachte opvolger van de makers van indiehit Gone Home.

Gameplay: Tacoma is een narrative adventure en speelt zich af op een ruimtestation waar de crew op mysterieuze wijze is verdwenen. Samen met je AI-hulp Odin onderzoek je het schip en tracht je erachter te komen hoe en waarom. Doordat Odin de laatste uren van crewleden als eenvoudige hologrammen kan projecteren, ben je in staat ze volgen en langzaam de puzzelstukjes rondom de gebeurtenissen aan boord in elkaar te passen. De desolate sfeer, de verschillende verhaallijnen en de langzame onthullingen missen hun uitwerking niet.

Looks & Sound: Tacoma is technisch niet de mooiste game, maar dat doet niets af aan de intense ervaring. De graphics staan in dienst van het verhaal, en de muziek en geluiden dragen zeer bij aan de beleving.

Originaliteit: Fullbright behoudt haar status als krachtige verhalenverteller. Het feit dat de makers van deze game hierin slagen zonder grommende aliens of andere clichématige sciencefictiontrucjes, verdient een dikke pluim.

Ontwikkelaar: Fullbright
Uitgever: Fullbright
Platform: PC, Xbox One
Prijs: € 19,99

Splatoon 2

Een nieuwe lik verf, bekende maar fijne gameplay.

Gameplay: Toen de verfshooter Splatoon voor de Wii U verscheen, wisten veel spelers aanvankelijk niet zo goed wat ze ermee aanmoesten. Die gekke felgekleurde inktviskids, gewapend met grotesk schietgerei dat nu eens geen kogels maar verf uitspuwde. De game werd echter een hit en ging 5 miljoen keer over de toonbank. Splatoon 2 voor de Nintendo Switch gaat vrolijk verder en laat je opnieuw aangenaam met verf kliederen. Enerzijds door jouw gebied vol te spuiten met jouw kleur, en anderzijds door tegenstanders onder te klodderen. Beide zijn belangrijk en dat levert zowel in single- als multiplayer zeer aangename en chaotische verfsessies op. De online inrichting van speelsessies en modi kan nog wel wat gebruiksvriendelijker.

Looks & Sound: Het spel heeft een unieke grafische stijl en uitstraling. Het oogt door de betere hardware van de Nintendo Switch nog aangenaam-gekker dan zijn voorganger. Het geluid is verder in orde.

Originaliteit: Splatoon lijkt veel op het origineel, maar voegt meer dan genoeg toe om lang van te genieten. Bovendien is het knap dat Nintendo het shootergenre met Splatoon (2) op geheel eigen wijze een stuk aaibaarder en toegankelijker heeft gemaakt.

Ontwikkelaar: Nintendo
Uitgever: Nintendo
Platform: Nintendo Switch
Prijs: € 59,99

Wat vindt de wetenschap van yoga?

Zo’n 600.000 Nederlanders rollen geregeld hun yogamat uit. Het idee: lichaam en geest in balans brengen met lichte inspanning. Ondanks de schier eindeloze rij van vermeende positieve effecten blijft het echter de vraag of yoga echt ‘helpt’ – en waartegen dan. Een korte verkenning.

Tekst: Bart van Ratingen

Yoga is een verzamelnaam voor een aantal verrichtingen die onderling behoorlijk kunnen verschillen. Het maakt nogal uit of je Hatha yoga beoefent (‘yoga light’) of Jivamukti yoga (‘power yoga’). Hoe dan ook, de gemene yogadeler is het geconcentreerd uitvoeren van meer of minder uitdagende lichamelijke oefeningen – soms dynamisch, soms statisch – in combinatie met het controleren van de ademhaling. Veel beoefenaren zeggen er relaxter van te worden, en in ieder geval leniger.
Hoewel de meeste moderne yogavormen rond 1920 zijn ontstaan en geen spirituele wortels hebben, kleeft er duidelijk iets mystieks aan yoga. Yogaoefeningen hebben bijzondere namen – zoals Tadasana (berg) en ‘Virab hadrasana’ (strijder) – en sommige docenten drukken zich uit in nogal zweverig jargon: ‘deze houding helpt ons onze goddelijke natuur te laten ontwaken en het leven te vieren’.
Nuchter beschouwd zou je yoga gewoon een sport als alle andere kunnen noemen. Sterker nog: yoga is wereldwijd een van de snelst groeiende ‘sporten’ – alleen al de Verenigde Staten tellen zo’n 20 miljoen beoefenaren. Er is een hele industrie ontstaan rondom yogamatten, yogamuziek, yogadrankjes en yogatijdschriften. En de doelgroep is aantrekkelijk: doorgaans vrouw en hoogopgeleid.

Herseninfarct
Een aantal jaar geleden deed het Amerikaanse National Center for Complementary and Alternative Medicine onderzoek naar de effecten van yoga. Deze bleken voornamelijk fysiek en vergelijkbaar met die van fitness. Yoga is, mits correct uitgevoerd, goed voor je lijf omdat bewegen nu eenmaal goed is voor je lijf. Daarbij is het tussenzinnetje ‘mits correct uitgevoerd’ nogal essentieel, getuige het boek The science of yoga: The Risks and the Rewards van NYT-wetenschapsredacteur Bill Broad.
Zelf jarenlang fervent yogabeoefenaar deed Broad onderzoek naar welke yogaclaims wetenschappelijk konden worden onderbouwd. Tot zijn groeiende ontsteltenis kwam hij erachter dat yoga bepaald niet altijd gezond is. Zo constateerde hij een aanzienlijke toename van het aantal yogablessures: verzwikkingen, verstuikingen, ontwrichtingen en breuken. Ook bleken sommige oefeningen – zelfs correct uitgevoerd – zwaar belastend voor de nekwervels. Een Amerikaanse vrouw hield daar zelfs een herseninfarct aan over. Aan een Nederlandse NRC-journalist vertrouwde Broad toe: “Yoga is extreem goed en extreem slecht. Andere sporten leiden ook tot blessures, maar nooit tot een herseninfarct. Het gaat om je hersenen, je spot met de fundamentele sturing van je lichaam.”

Afrodisiacum
Feit is dat yogaoefeningen ooit bedacht zijn voor Indiërs die indertijd veel op de grond zaten – niet voor online marketeers die de hele dag gestrest achter hun Mac zitten. Daarnaast kun je je vandaag de dag in een half jaar tijd omscholen tot ‘gecertificeerd yogadocent’ – een nogal wankele basis voor het begeleiden van dertig cursisten. Toch trof Broad in zijn zoektocht naar de wetenschappelijke onderbouwing van yoga niet alleen ellende aan. Zo is er wél wetenschappelijk bewijs dat yoga je seksleven kan verbeteren. Bij bepaalde houdingen komen namelijk hormonen vrij die werken als een afrodisiacum. “Uit klinisch onderzoek”, schrijft Broad, “blijkt dat zowel mannen als vrouwen die net met yoga zijn begonnen méér genot en bevrediging ervaren, en zich sterker emotioneel verbonden voelen met hun partner.”
De meeste ‘erkende’ mentale positieve effecten van yoga – minder stress, minder somberheid, angstreductie – zijn zeer waarschijnlijk het gevolg van het feit dat een yogales voor veel mensen een toevluchtsoord is om te ontspannen. Om even ‘stil te zijn’ in hun hoofd en uit de gekte te stappen. Je te concentreren op niets anders dan het aannemen van de correcte houding en in- en uitademen. En dat werkt.

De best verdiende Youtubers

Je hebt er niet veel meer voor nodig dan een simpele smartphone of goedkope camera, videobewerkingssoftware en een abonnement op Youtube. De mogelijke inkomsten zijn echter astronomisch. De Nederlandse vlogger Jordi van den Bussche (alias Kwebbelkop) haalt volgens zakenblad Quote jaarlijks 1,3 miljoen euro binnen met advertenties op zijn razend populaire Youtubekanaal. Nummer 2 op de Nederlandse ranglijst is Jelle van Vucht van Youtube-kanaal Jelly. Deze voormalige huisgenoot van Van den Bussche verdiende vorig jaar 1,1 miljoen met zijn filmpjes, die hooguit enkele minuten duren. De beroemde internetvideoman Enzo Knol toucheerde zo’n 6 ton. Mooie bedragen natuurlijk, maar ze vallen in het niet bij de wereldtop op Youtube.

De best verdienende Youtubers:

1.Felix Arvid Ulf Kjellberg (PewDiePie), game commentator: 13,5 miljoen euro
Dit jaar passeerde de Zweedse gamer de magische grens van 15 miljard hits op Youtube. Daarmee verdiende de videomaker en voormalige hotdogverkoper afgelopen jaar een bedrag van 14 miljoen euro, 2,5 miljoen euro meer dan in 2015.

2.Roman Atwood, Online grappenmaker: 8 miljoen euro
Filmpjes van flauwe grapjes, zogenoemde pranks: je zou er geen cent voor geven. Of nou ja,
eigenlijk wel. De advertentie-inkomsten op het Youtubekanaal van Roman Atwood piekten
in 2016 op zo’n 8 miljoen euro. De Amerikaan heeft iets meer dan 10 miljoen dagelijkse
volgers.

3.Lilly Singh (Superwoman), Internet rolmodel: 7 miljoen euro
Internetsensatie Lily Singh plaatste haar eerste filmpjes op Youtube om haar depressieve
gevoelens met anderen te bespreken. Inmiddels is het videokanaal van de Canadese een
comedyhit geworden waarin de twintiger zo’n beetje alles in haar dagelijkse leven op de hak
neemt. Superwoman had eerder ex-presidentsvrouw Michelle Obama in haar show.

4. Ian Andrew Hecox en Daniel Anthony Padilla (Smosh), Videokomieken: 6,5 miljoen euro
Naar eigen zeggen denken deze twee jeugdvrienden nooit langer dan een half uur na over
een grappige sketch. Sinds de lancering van Youtube werden korte filmpjes van het duo
enkele honderden miljoenen keren bekeken. De Californische vloggers verdienden daarmee
vorig jaar iets meer dan 5,5 miljoen euro. Op Netflix is binnenkort een anderhalf uur
durende film van Smosh te zien.

5.Rosanna Pansino (Nerdy Nummies), Internetchef: 5,5 miljoen euro
Gerechten op Nerdy Nummies zijn geïnspireerd op sciencefiction, strips en videogames.
Niet lekker, maar wel mooi om te zien. Het kanaal heeft een vaste schare van miljoenen
volgers. De 32-jarige presentatrice verdient niet alleen een vermogen met advertentie-
inkomsten, maar vangt sinds vorig jaar ook een fijn gage aan de rechten op haar kookboek.
Dat boek bevat 100 beroemde gerechten van Pansino en stond bijna een jaar lang in de New
York Times Bestsellerlijst.

Hollandse meesterwerken over de hele wereld

Dutch delights on display – een enkel berichtje in de Engelstalige krant China Daily. Vanaf deze zomer zijn 74 Hollandse Meesters uit de collectie van de Amerikaanse miljardair Thomas Kaplan te zien in het National Museum in Beijing. De grootste werken van vaderlandse bodem hangen al lang niet meer alleen in onze nationale kunstcentra, dat is duidelijk. Waar vind je nog meer Hollandse Meesterwerken?

1. Louvre, Parijs: bezit sinds begin negentiende eeuw, toen het nog Musée Napoléon, enkele honderden Hollandse werken van ondermeer Johannes Vermeer, Rembrandt van Rijn en de Romanisten – kunstenaars die voor inspiratie naar Rome vertrokken.

2. Hermitage, Sint Petersburg: ‘The Treasures of the Tsars’ – een honderdtal zeventiende-eeuwse schilderijen van bekende en onbekende Nederlandse schilders waren afgelopen jaar even in de Amsterdamse dependance van dit Russische museum te zien. Normaliter hangen de werken in hun eigen zaal in het voormalige Romanovpaleis.

3. Metropolitan Museum, New York: naar eigen zeggen de grootste verzamelaar van zeventiende-eeuwse kunst uit de polder op het westelijk halfrond. ‘The Met’ heeft enkele tientallen schilderijen in de vaste collectie van Frans Hals, Rembrandt en Vermeer.

4. Victoria and Albert Museum, Londen: verzamelde door de jaren heen niet alleen veel schilderijen van Hollandse bodem, maar ook tekeningen van Nederlandse kunstenaars, historische beelden en zelfs volledige glas-in-loodramen.

5. Art Institute of Chicago: van Rembrandt tot Piet Mondriaan. In Chicago zijn ze dol op Nederlandse kunst.

6. Prado, Madrid: een aanzienlijke collectie werken uit de vijftiende, zestiende en zeventiende eeuw. Absoluut topstuk in het museum is het drieluik Tuin der Lusten van Jeroen Bosch.

Stijlvol én duurzaam koken doe je met het fornuis van Smeg

De keuken is het hart van ieder huis, het is dé plek waar alles binnen het gezin gebeurt. Voeg daar het Portofino fornuis en de bijbehorende afzuigkap aan toe en iedere keuken zal die unieke, kleurrijke uitstraling krijgen die het verdiend.

De kleurrijke Portofino fornuizen van Smeg zijn geïnspireerd op de gelijknamige, beroemde Italiaanse kustplaats Portofino en combineren in perfecte harmonie de Mediterrane kleuren met roestvrij staal. De fornuizen zijn verkrijgbaar in de kleuren rood, geel, oranje, olijfgroen, wit, zwart, rvs en antraciet en geven de keuken een levendige uitstraling met een professioneel karakter. Smeg ontving in 2016 bovendien een aantal prestigieuze awards voor de Portofino fornuizen, zoals een Good Design Award, een IF Design Award en een Red Dot Award.

Dit 90 cm fornuis heeft een kookplaat met 6 branders, inclusief wokbrander en extra sterke brander. Dit fornuis is uniek, omdat de 90 cm oven is uitgerust met 3 ventilatoren en als enige in zijn soort in energieklasse A+ valt. Daarbij beschikt de oven over 14 functies en heeft hij een netto inhoud van 115 liter. Recent zijn er ook fornuizen met een inductiekookplaat aan de Portofino lijn toegevoegd.

Nog niet uitgeleerd over deze fornuizen van Smeg? Bekijk dan de video hieronder of ga naar hun website: www.smeg.nl

https://www.youtube.com/watch?v=mjpi8kygSfE&feature=youtu.be

Drie gadgets die je vandaag moet regelen voor jouw wereldreis

Ze zijn belachelijk praktisch, extreem vernuftig en zien er nog goed uit ook, deze nieuwste elektronische snufjes en gadgets om je leven nog comfortabeler te maken. Ook op reis. Zoals een camera die de extreemste omstandigheden aankan, een espressoapparaatje voor overal en een koptelefoon met het mooiste geluid in rustgevende stilte. Kortom: je gaat op reis en dit wil je mee.

Tekst: Floor van Dijck

Klaar voor actie
Van de top van de Mont Blanc tot 30 meter onder zee, van skydive tot Dakar-Rally: de Olympus TG Tracker legt de extreemste avonturen en prestaties voor je vast. Deze HD-video- en fotocamera gaat waar jij gaat, en doet niet moeilijk over kou, druk, stof, water of ijs. Hij is klein en handzaam, maar is voorzien van alles wat je nodig hebt: extra beeldstabiliteit en schokbestendigheid, 4K-beeldkwaliteit op video, een fotokwaliteit van 7,1 megapixel en een ultragroothoeklens voor overweldigende shots. Hij zorgt niet alleen voor mooie foto’s en video’s, maar legt met een interne barometer, thermometer, gps, hoogtemeter en versnellingsmeter de hele ervaring voor je vast. Dit is dus meer dan een camera alleen. Perfect voor iedereen die graag het randje opzoekt.
Olympus TG Tracker / verkrijgbaar in groen en zwart / vanaf 345 euro.

Espresso overal
Leuk, al die ervaringen, trips en avonturen, maar er is wel één nadeel. Opstaan. Want lang niet overal beheersen ze de kunst van het zetten van een fatsoenlijke kop koffie. Dat probleem is nu getackeld met de XSPROFIX: een handzaam espressoapparaatje voor onderweg. Met één druk op de knop tovert het van wat koud water en een Nespressocup dat essentiële magische zwarte startschot van de dag tevoorschijn. Deze Australische vinding werkt op een oplaadbare lithiumbatterij, heeft ingebouwde cupruimte en een reis- en autoadapter in reisetui. Voor je favoriete shot cafeïne, overal en altijd.
XSPROFIX Portable Espresso Machine / pre-order via Kickstarter / vanaf 168 euro

Kraakheldere stilte
In het vliegtuig. In de bus. In de trein. In de helikopter. In de auto, je hotelkamer, midden in de allerdrukste straat van Bombay: op reis verlang je regelmatig naar rust. Even alleen jij en de serene klanken van, zeg, Satie. Met deze strakke noisecancelling headphones van AKG omring je je met de allernieuwste technologie op het gebied van lawaaibestrijding. Goed voor dertig uur stilte, gecombineerd met de geweldige, warme sound van een van de topmerken op audiogebied. Tussen de gevoelige noten van de muziek kun je een speld horen vallen, waar je ook bent. Is de accu leeg, dan geniet je zonder noisecancelling nog steeds van de beste geluidskwaliteit, tot je hem weer oplaadt. En ook dat kan prima op elke plek ter wereld, want de AKG N60NC heeft een speciale travelset met reislader.
AKG N60NC Noise Cancelling Headphones / vanaf 239 euro.

De vijf opkomende, duurzame bedrijven van Nederland

De afgelopen jaren lijken de social entrepreneurs als paddestoelen uit de grond te schieten. Voor deze ondernemers is winst maken niet meer het heilige der heiligen. Natuurlijk, commercieel gedreven zijn ze nog steeds, maar het gaat anno 2017 om méér dan alleen zoveel mogelijk geld verdienen. Ze willen ook iets goeds doen voor planeet en maatschappij. Hun imago heeft iets zweverigs en krijgt best wat kritiek te verduren. Ze worden vaak gezien als subsidieslurpers, of worden ervan beschuldigd met de sticker ‘duurzaamheid’ goedkope marketing te bedrijven. ‘Gewone’ bedrijven zouden ook genoeg rekening houden met het milieu.

Tekst: Stefan Vermeulen

Toch zijn ze niet meer uit het straatbeeld weg te denken: de duurzame bedrijven die niet volledig op subsidies draaien, maar wel een serieuze verandering teweegbrengen binnen hun sector. We verzamelden de vijf meest succesvolle voorbeelden van Nederland. Als we naar deze lijst kijken, vallen een paar dingen meteen op. Bloeiende duurzame bedrijven worden veelal opgericht door ondernemers die eerst rondliepen in een bestaande sector, maar besloten dat het beter kon. Duurzamer. Vrijwel allemaal hebben deze bedrijven een charismatisch uithangbord, een ondernemer die wel raad weet met TEDx-praatjes. Ze draaien met hun bedrijf een miljoenenomzet, doordat ze een product op de markt brengen waar echt behoefte aan is. En tot slot: ze worden inmiddels door de gevestigde concurrentie in hun sector gekopieerd, óf keihard bestreden. Een beter bewijs dat ze met hun bedrijf de wereld een beetje beter maken, is er niet. Of wel?

 

1. Marqt

We beginnen met de bekendste duurzame supermarkt van Nederland. Zoals bij veel sociale ondernemingen is het idee achter Marqt zó logisch dat je je afvraagt waarom het niet gewoon de standaard kan zijn: eten zonder troep verkopen en daarvoor een faire inkoopprijs betalen aan – veelal lokale – leveranciers. Marqt krijgt wel eens de kritiek dat het vooral een supermarkt is voor quinoakauwende Amsterdamse hipsters, een winkel met veel te hoge prijzen bovendien. De vraag is of dat terecht is. Als voormalig managers bij Ahold wisten oprichters Quirijn Bolle en Meike Beeren in 2008 wat ze wilden: mensen bij hun dagelijkse boodschappen een ‘eerlijk’ alternatief bieden voor Albert Heijn, Jumbo of C1000. De gevestigde supermarkten kunnen namelijk maar op één manier zo goedkoop zijn: ze betalen boeren en telers minimale prijzen, besteden beperkt aandacht aan het milieu en gebruiken veel conserveermiddelen. Bij Marqt is daarentegen van elke tomaat, zalmfilet, chocoladereep en pindakaaspot te achterhalen waar ze vandaan komen en wat er allemaal inzit.

En dat concept blijkt te werken: negen jaar na de oprichting beschikt Marqt over 15 winkels – in Amsterdam, Haarlem, Rotterdam en Den Haag – en ligt de jaarlijkse omzet ruim boven de 60 miljoen euro. Volgens Bolle, die nog altijd als uithangbord en spreekbuis van Marqt fungeert, kan het bedrijf de komende jaren doorgroeien naar 60 winkels in Nederland. ‘Ik zie Marqt als een olievlek’, zei hij onlangs tegen NRC Handelsblad. Toch moesten de oprichters de afgelopen jaren wel bewust een pas op de plaats maken: door de snelle groei waren de kosten steeds zo hoog dat Marqt pas dit jaar voor het eerst winst zal noteren.

Dit voorjaar stapten twee nieuwe aandeelhouders in: het Triodos Organic Growth Fund en Social Impact Ventures. Zij kregen een onbekend aantal aandelen en verschaften Marqt nog eens 1,2 miljoen euro groeikapitaal. Daarmee kan Marqt verder de strijd aan met eveneens goed draaiende duurzame ketens als Ekoplaza en de Natuurwinkel. Dat ook Albert Heijn en Jumbo bij steeds meer producten een duurzame en transparante indruk wekken, vindt Bolle van Marqt afgekeken, en bovendien pure misleiding. “Dat is allemaal gekopieerd”, zei hij in NRC. “Het is veel makebelieve. Dat is de armoede van de industrie, iedereen kopieert elkaar.”

 

2. Tony’s Chocolonely

Toen tv-maker Teun van de Keuken als presentator van ‘Keuringsdienst van Waarde’ in 2005 zijn chocolademerk Tony’s Chocolonely introduceerde, was dat meteen een serieuze zaak. Zijn repen waren bedoeld als tegenhanger van de bekende chocolademerken, die zich bij de productie in West-Afrika massaal schuldig maakten aan slavernij. De werknemers, vaak kinderen, doen er gedwongen en soms levensgevaarlijk werk. Tony’s Chocolonely beloofde ‘100 procent slaafvrije chocolade’. Die claim bleek al snel lastig waar te maken, maar de repen werden onverwacht een doorslaand commercieel succes. Tony’s Chocolonely groeit pas echt hard sinds voormalig Heinekenmanager Henk Jan Beltman in september 2011 de meerderheid van de aandelen kocht. Afgelopen jaar noteerde het bedrijf een omzet van bijna 30 miljoen euro. Er gingen 20 miljoen chocoladerepen over de toonbank: de felgekleurde repen met smaken als ‘karamel zeezout’ en ‘popcorn discodip’ vonden hun weg naar klanten in Nederland, Zweden, België en de VS.

Grootaandeelhouder Beltman heeft nog steeds het doel om met de eerlijke productie van chocoladerepen bij te dragen aan het uitbannen van slavenarbeid in de cacao-industrie. ‘We willen de rest van de sector precies laten zien wat we doen’, zei hij laatst in een interview in het AD. ‘We willen laten zien dat de achtduizend boeren met wie wij werken, het beter doen dan de rest. Alleen dan kunnen we impact hebben op de rest. Ons model is schaalbaar. We kunnen de hele sector veranderen.’ De topman – die zichzelf overigens liever Chief Chocolate Officer laat noemen – wordt erom gelauwerd. In 2015 werd hij EY Emerging Entrepreneur of the Year, vorig jaar werd Beltman uitgeroepen tot Marketeer van het Jaar en stond Tony’s Chocolonely bovenaan de Inspirerende 40, met daarin bedrijven die een voorbeeld zijn voor anderen.

Er is alleen één minpunt: het hardnekkige probleem van slavernij in de cacao-industrie is nog lang niet opgelost. Integendeel zelfs: volgens onderzoekers van een Amerikaanse universiteit is het aantal gedwongen tewerkgestelde kinderen in Ghana en Ivoorkust de afgelopen jaren alleen maar gestegen. Van de Keuken concludeerde daarom een tijdje geleden gedesillusioneerd dat zijn repen geen enkel verschil hebben gemaakt en dat hij de tent beter kan sluiten. Maar, zoals een van zijn medeoprichters daarop zei: ‘Een druppel op een gloeiende plaat is nog steeds een druppel.’

 

3. Vandebron

Het is niet zo moeilijk om sceptisch te zijn over de duurzame ambities van groene energieleverancier Vandebron. Oprichters Aart van Veller, Remco Wilcke en Matthijs Guichelaar zijn snelle jongens met vlotte teksten, ze zien eruit alsof ze uit een boyband komen en houden met hun startup een kantoor over drie verdiepingen aan de Herengracht in Amsterdam. Maar vergis je niet: de oprichters timmeren met het duurzame Vandebron serieus aan de weg. Ze opereren op een slimme en integere manier, en dat in een markt waar claims over ‘groene energie’ maar al te vaak op drijfzand berusten.

Vandebron pakt het anders aan dan andere energieleveranciers: het geld dat klanten voor hun groene stroom betalen, komt rechtstreeks terecht bij de leveranciers die het aanleveren, zoals lokale windondernemers. Wie klant wordt, kan op de website zien – én kiezen – welke groene leveranciers met het abonnementsgeld betaald worden. Vandebron is op deze manier een fractie goedkoper dan gevestigde namen als Nuon en Eneco: er hoeft in hun onderneming geen winst gemaakt te worden voor de aandeelhouders. Bovendien zijn klanten ervan verzekerd dat de stroom die ze gebruiken echt groen is.

Vier jaar na de oprichting heeft Vandebron al meer dan 100.000 klanten aan zich weten te binden, er lopen honderd werknemers rond en de jaaromzet ligt boven de 80 miljoen euro. Eventuele winst steken de oprichters terug in het bedrijf, vertelde Guichelaar onlangs aan Business Insider: “We zijn een groeiend bedrijf, dus alles wat we overhouden, wordt in het bedrijf geïnvesteerd.” Dat de oprichters snelle jongens zijn, komt ook van pas, want de marketing van Vandebron is slim. In hippe buurten van Amsterdam waren de straatverkopers van Vandebronabonnementen lange tijd niet voor de ingang van de Albert Heijn weg te slaan. En dit voorjaar deed het bedrijf een ludiek bod van 1 miljoen euro op de Hemwegkolencentrale in Amsterdam, naar eigen zeggen om de centrale na overname meteen te sluiten. Marketingstuntje natuurlijk. Maar het werkt wel.

 

4. De vegetarische slager

Dat je als duurzaam alternatief voor een bestaande markt een bedreiging gaat vormen, blijkt vaak als de gevestigde orde begint te protesteren. Voor De Vegetarische Slager, het bedrijf van ondernemer Jaap Korteweg, was het begin dit jaar zover. Worstenbroodjes zonder échte worst erin, kipstukjes op plantaardige basis: volgens de vleeslobby leidden de namen van vleesvervangers tot verwarring bij de consument. De VVD stelde Kamervragen. ‘Als je iets koopt, moet duidelijk zijn wat het is,’ vond Kamerlid Erik Ziengs.

Het echte verhaal was natuurlijk dat de groeiende vraag naar vegetarische alternatieven voor vlees het belang van de bestaande vleesboeren schaadt. En het overbodig maken van de bio-industrie was ook precies het idee waarmee Korteweg met enkele compagnons een paar jaar geleden aan de slag ging. Als lid van de negende generatie uit een geslacht van Brabantse boeren wist Korteweg maar al te goed waar het vlees op zijn bord vandaan kwam, en de productie vond hij dieronvriendelijk en inefficiënt. Ook niet onbelangrijk: zijn partner is Marianne Thieme, fractievoorzitter van de Partij voor de Dieren. Na drie jaar experimenteren bracht hij daarom in 2010 de eerste vleesvervangers op de markt, gebaseerd op soja, maar dan met de smaak, textuur én de benaming van echt vlees.

‘Het idee om juíst de associatie met vlees op te zoeken pakte goed uit,’ vertelt Korteweg daar later over. ‘Daarom was De Vegetarische Slager vernieuwend en waren de mensen nieuwsgierig. Vrij snel na de opening kwam de vraag van groothandels, leveranciers en speciaalzaken of ze onze producten konden verkopen. De aversie tegen de vleesindustrie was groter dan ik had gedacht.’ Na de eerste winkel in Den Haag volgden al snel meer verkooppunten. Inmiddels zijn de producten van De Vegetarische Slager te krijgen op 2600 plekken in 15 landen, en liggen de ‘gerookte speckjes’ en ‘rauw gehackt’ ook bij Jumbo en Albert Heijn. De omzet loopt richting de 10 miljoen euro en Korteweg denkt de komende jaren hard verder te groeien. Wat daarbij helpt is dat De Vegetarische Slager eerder dit jaar een compleet nieuwe eigen fabriek opende, bij Breda. Ter financiering daarvan gaf het bedrijf obligaties uit, waarop beleggers enthousiast intekenden: de 2,5 miljoen euro die Korteweg nodig had, was in no-time binnen.

 

5. Dopper

Merijn Everaarts begon een jaar of zeven geleden zijn bedrijf Dopper om onnodig gebruik van water uit plastic flesjes terugdringen. In Nederland – en veel andere Westerse landen – is er helemaal niets mis met het drinken van kraanwater. Toch betalen mensen op het station lachend anderhalve euro voor een half litertje Spa in plastic flesje. Het lijkt er, in de woorden van Everaarts, wel eens op dat iedereen tegenwoordig uitdroogt in de trein tussen Haarlem en Amsterdam. Fijn voor de frisdrankfabrikanten, maar de gevolgen voor het milieu zijn dramatisch.

En dus ontwikkelde hij ‘Dopper’: een duurzame fles met een hip design, die in de vaatwasser kan en die je – gevuld met kraanwater – prima kunt gebruiken in de trein tussen Haarlem en Amsterdam. Of op school, of op kantoor. De flessen worden geproduceerd door het Brabantse VDL. De vraag naar het product bleek groot: Everaarts verkocht de flesjes al snel bij honderdduizenden. Afgelopen jaar gingen er 1,8 miljoen Doppers over de toonbank, in 25 landen. Die internationale uitbreiding is overigens een must, want Nederland raakt zo langzamerhand verzadigd met Dopperflesjes. Dat is het nadeel als je maar één product maakt dat bedoeld is om heel lang mee te doen. Everaarts en zijn bijna dertig werknemers richten zich momenteel met name op uitbreiding in Duitsland en de Verenigde Staten, ‘een heel grote markt en een heel grote vervuiler’, aldus de oprichter.

De omzet van Dopper bedroeg in 2016 ruim 9,3 miljoen euro. Daarvan gaat vijf procent standaard naar het goede doel: zo investeert Dopper bijvoorbeeld flink in een drinkwaterproject in Nepal. De winst wordt voornamelijk gebruikt voor de internationale uitbreidingen en wat overblijft is voor Everaarts, de enige aandeelhouder. Hij kan er prima van leven, al is het geld volgens hem niet het belangrijkste. Tegen NRC zei hij: ‘Ik heb me de eerste twee jaar elke dag druk gemaakt: verkopen we wel genoeg flessen? Dat doe ik nu niet meer.’

Illustraties: Matt Kenyon

Moskou: een stad van geschiedenis en moderne verschillen

Een bezoek aan Moskou is een unieke ervaring. Het is een van de grootste historische, culturele en bestuurskundige centra van Europa. Een stad op de grens tussen Oost en West.

Het is iets na zessen als ik mij nestel aan een tafeltje bij Coffee Mania, een aantrekkelijk barretje aan de voorzijde van het luxe warenhuis Gum. Het uitzicht over het Rode Plein en de Kathedraal van de Voorbede van de Moeder Gods – de bekende kerk van de verschrikkelijke Ivan I of Sint Basiliuskathedraal – biedt een passend einde aan mijn reis. En en goed afscheid van de stad die ik afgelopen week zo ben gaan waarderen. “Hoe vond je het?”, vraagt een vriendelijke Rus naast mij op het terras, wijzend op mijn overvolle koffers. “Er is zoveel te zien”, lach ik.

Met een oppervlakte van ruim 2.500 vierkante kilometer – evenveel als Londen, Parijs en Berlijn bij elkaar opgeteld – is Moskou veruit de grootste stad en snelst groeiende stad van Europa. Er wonen zo’n 12 miljoen mensen. Tel je de inwoners van de randgemeenten (Oblast Moskou) er bij op, dan kom je al gauw op 20 miljoen.

Machtscentrum
De stad is gebouwd aan de oevers van de Wolga in het hart van het Russisch laagland en vormt een grensstad tussen Oost en West. Dit is terug te zien in de diverse bouwstijlen. En te proeven in het traditionele menu dat zich wellicht nog het beste laat kenmerken als een mix van Europees en Oosters.

Moskou heeft niet alleen de naam van een van de belangrijkste machtsbases ter wereld – tsaren, communisten en presidenten heersen al eeuwen vanuit het Kremlin over het gigantische rijk en de rest van de wereld – de stad is ook een religieus centrum. De patriarch van de Russisch Orthodoxe Kerk woont er en je vindt er enkele van de mooiste en oudste goudversierde kerken, kathedralen en kloosters ter wereld, waaronder de schitterende herbouwde Christus de Verlosserkerk en de veertiende-eeuwse Aartsengel Michaëlkathedraal.

Geschiedenis
De stad aan de Wolga is ook vanuit historisch perspectief buitengewoon interessant: Napoleons troepen liepen vast in de modder in hun plannen om de Russen te onderwerpen – het begin van het einde van de Franse hegemonie op het continent – en iets recenter slaagden de Duitse legers er ook niet in om de stad te bedwingen. Een bezoek aan kunstmuseum Oruzheynaya Palata – het oude arsenaal – , het nationalistische Krijgsmacht Museum – gewijd aan de overwinning in de Tweede Wereldoorlog – en het Gulag Museum nemen je mee in een reis door de tijd. De exposities vertellen je ook meer over de trots van de Russen en het leed dat ze in voorbije jaren te verduren hebben gehad.

Verschillen
In recente jaren is Moskou ook een stad geworden van tegenstellingen. Na het opbreken van de Sovjetunie hebben enkele stedelingen een vermogen vergaard – het Guiness Book of Records noemt de Russische hoofdstad dan ook de plek met de meeste miljonairs ter wereld. Je vindt er de mooiste modeboetieks, kostbare clubs, bars en restaurants en legio dure autohandelaren. Tegelijkertijd valt ook de armoede van andere Moskovieten op: diegenen die niet hebben geprofiteerd van het kapitalisme en de kansen van de nieuwe tijd.

Moskou is op heel veel gebieden ouderwets – Poetins aartsconservatieve agenda vindt hier vaste grond –, maar op heel veel gebieden ook buitengewoon vooruitstrevend. De skyline van de stad wordt enerzijds gevormd door de Zeven Zusters: Stalins hoogbouw om de glorie van het communisme uit te dragen, en eindeloze Chroetsjovhuizenblokken. Anderzijds treft de moderniteit van de futuristische nieuwbouw van zakencentrum Moscow City en enkele wolkenkrabbers met peperdure appartementen voor de new kids in town. Die contrasten maken de metropool behoorlijk overweldigend en de Russen op momenten melancholisch of zelfs zwaarmoedig. Ze maken de stad en zijn inwoners echter ook uniek. En, voor wie zich er enigszins in verdiept, het bezoeken waard. Вы должны испытать, aldus mijn vriendelijke buurman op het Moskouse terras: je moet het ondergaan.

Vijf boeken die jouw innovatiebrein prikkelen

Dit zijn de beste boeken op het gebied van kennis, ontwikkeling en design.

Illustratie: Oivind Hovland

1. Fit, rijk & slim (Meulenhoff, 3 oktober)
Tim Ferriss, auteur van de bestseller Een werkweek van 4 uur, vroeg beroemde atleten, acteurs, toppsychologen en biochemici, van Paolo Coelho tot Schwarzenegger, om hun inspirerende levenslessen.
Fit, rijk en slim, Tim Ferriss, €24,99, Uitgeverij Meulenhoff Boekerij

2. Ken uzelve
Intellectueel Marcel Proust stelde ooit een vragenlijst samen die je dieper inzicht verschaft in jezelf. Dit boek is aangevuld met nieuwe vragen én een kaartenset om samen met familie of vrienden de diepte in te duiken. David Bowie en Oscar Wilde gingen je voor.
Volgens Proust, Bert Bukman en Henk Steenhuis, inclusief kaartenset €21,99, Uitgeverij Atlas/Contact

3. In het hol van de leeuw
Journaliste Souad Mekhennet neemt je mee op haar gevaarlijke zoektocht naar de bron van de Jihad, waar ze belangrijke figuren van Al Qaida, Taliban en IS interviewt.
Ik moest alleen komen, Souad Mekhennet, €19,99 Uitgeverij Nieuw-Amsterdam

4. Iconische beelden
De meest iconische grafische ontwerpen, van kleurige tekeningen van Pirelli tot het logo van Adidas en I love NY: je vindt het in dit strak vormgegeven boek. Een pareltje.
Graphic: 500 designs that matter, € 19,95, Uitgeverij Phaidon

5. Doe maar duurzaam
Als iedereen doet wat wij doen, hebben we 3,5 aardbol nodig. Porcelijn liet doorrekenen wat ons gedrag voor impact heeft op de aarde én wat je kunt doen om te duurzamer te leven. Deze herziene editie verschijnt op de Dag van de Duurzaamheid, 10 oktober.
De verborgen impact, Babette Porcelijn, €19,99, Uitgeverij Q

6. Ver weg van het lawaai
Een filosoof op ongebaande paden versus een avontuur op zoek naar stilte. Twee mannen, allebei op zoek naar stilte. De een zoekt de stilte op door ongebaande paden in Frankrijk te bewandelen, ver weg van de digitalisering, en daar verslag van te doen. De ander probeert de vraag te beantwoorden wat stilte nu eigenlijk is, door middel van reflecties op eigen ervaringen en citaten van filosofen.
Ongebaande paden, een voetreis dwars door Frankrijk, Sylvain Tesson, €18,99, Uitgeverij De Arbeiderspers.
Stilte, jezelf staande houden in een wereld vol lawaai, Erling Kagge, €18,99, Uitgeverij Lev.

Buchmessetaal voor beginners

Van 11 tot 15 oktober wordt de jaarlijkse Frankfurter Buchmesse gehouden. Houd jezelf staande tussen alle literaire hotshots met een lijstje namen en powertermen.

Albert Camus: Ok, meteen in het diepe: de Duitse boekenbeurs heeft dit jaar als thema ‘Frankrijk’. Camus (1913-1960) is een van de bekendste Franse schrijvers door zijn werk l’Étranger (de vreemdeling). Wil je echt indruk maken in Frankfurt, citeer dan vrijelijk de eerste regel uit het beroemde boek: Ce matin ma maman est morte,… Zo, die korting bij je boekeninkoop is binnen.

Boekenweek: boekenbacchanaal in de Stadsschouwburg. Jaarlijkse samenkomst van schrijvers van naam voor een hapje en een heel veel drankjes.

Didier Decoin: Een jonge nieuwe Franse avonturenromanschrijver met een voorliefde voor Japan. De hit onder tout progressief Parijs! Zie: Michel Houllebecq.

Existentialisme: je bent zelf verantwoordelijk voor al je daden. Dat zegt Jean-Paul Sartre, een van de grootste existentialistische schrijvers.

Fonds: de stijl van een uitgeverij, kan zijn: kinderboeken, literatuur, politieke stukken, etc.

ISDN: een uniek dertiencijferig nummer waaraan een boek te herkennen is.

(post)Modernisme: geen mooischrijverij meer – maar boeken om het moderne leven te verbeelden. Een stroming (en het vervolg er op) in de negentiende en begin twintigste eeuw.

Marcel Proust: grote Franse schrijver met een nog groter oeuvre. Verantwoordelijk voor À la recherche du temps perdu (Op zoek naar de verloren tijd). Titel wordt duidelijk als je het laatste van de zeven delen (geschreven tussen 1913 en 1927) uit hebt. Zie: Tour de force

Michel Houllebecq: een provocatieve moderne politieke schrijver die bekend werd met een roman waarin hij schetst hoe Frankrijk een Islamitische president krijgt. Veel lezers in het kamp Le Pen. Zie: Didier Decoin.

Monologue interieur: wanneer de schrijver of personage in gedachten tegen zichzelf praat. Ook wel stream of conciousness. Stream of wat? … een interne monoloog dus.

Novelle: een roman, maar dan kort. Zeg een pagina of 100.

Proza: taal zonder regeltjes over zinslengte, toon en metrum.

Ramsj: uitverkoop van onverkochte boeken. ‘Dat boek is rijp voor de ramsj’ wil dus eigenlijk zeggen: dat is niet echt een goed boek.

Tijdverdichting: zo’n beetje wat in films een montage heet (een muzikaal tussenstuk waarin de tijd vooruit spoelt).

Tour de force: een krachtsinspanning die nodig is om je bijvoorbeeld door een boek van Proust heen te werken. Vrijelijk te gebruiken in literaire praatjes.

Van horen zeggen: Tokyo

Leuk hoor, een toeristengids of een reisblog, maar de beste tips over een stad of land komen toch van de insider, iemand die de plek uit eigen ervaring kent als zijn of haar broekzak. Marc Wesseling vertrok vijftien jaar geleden naar Tokyo om daar in de reclame te gaan werken en ging er nooit meer weg.

Tekst: Floor van Dijck

Vertel. Tokyo. Waar moeten we zijn?
“Dat is bijna onmogelijk om zo te zeggen. Tokyo is een enorme stad: het gebied heeft 36 miljoen inwoners, twee keer zoveel als Nederland. Het is een aaneenschakeling van allemaal losse kernen, met allemaal hun eigen tentjes en hun eigen karakter. Concrete tips geven is dan ook niet te doen: het is hier steeds in beweging, wat nu hot is kan volgende maand weer weg zijn. Wat ook niet helpt is dat alles hier verstopt zit en bijna niets staat aangegeven. In Shinjuku heb je hoge gebouwen waar op elke verdieping wel een barretje zit. Ik raad je aan om je gewoon te laten meevoeren door de stad, verder te lopen dan waar de boekjes je brengen, dan kom je vanzelf wel ergens uit. Let wel op als je een Airbnb boekt logeer niet ergens in een buitenwijk, dan ben je elke dag uren onderweg.”

En wat als ik honger krijg?
“Onder de treinstations heb je veel izakayas, kleine eettentjes waar ze yakitori, spiesjes, en andere hapjes serveren. Daar zit je op een kratje, drinkt een biertje of een sake en eet wat, terwijl boven je hoofd te treinen voorbij denderen.”

Waar ga je zelf graag heen?
“Mijn lievelingswijk is Harajuku, een wijk vol excentriek geklede mensen. Daar heb ik ook gewoond, zodat het voelt als mijn thuis. En toch, tegelijkertijd: de stad is leuk, maar het Japanse platteland is pas echt te gek. Bezoek bijvoorbeeld een van de eilanden rondom Tokyo, daar ben je zo en ze zijn prachtig. Of ga slapen in een klooster in de bergen.”

En wat nou als ik toch echt iets toeristisch wil doen?
“Het beroemde robotrestaurant in Shinjuku is echt heel leuk. Ga niet voor het eten – dat is heel middelmatig – maar reserveer een plek voor de laatste show als late-nightentertainment en ga daarna door naar de Golden Gai, een klein wijkje met zes straten vol barretjes. In de karaokebars die daar zitten, kun je voor 100 yen een nummer kiezen. En voor je het weet sta je met nieuwe Japanse vrienden keihard hits mee te blèren.”

‘Uncharted: The Lost Legacy’: Drakes erfenis nog niet verloren

10 mei 2016 was een bitterzoete dag voor de fans van Nathan Drake, de sympathieke dief, schattenzoeker én hoofdrolspeler van de Unchartedserie. Op die bewuste dag verscheen namelijk het langverwachte Uncharted 4: A Thief’s End. En met die game kwam de actie- en avonturengamereeks tot een einde. Dacht men.

Tekst: Jan Meijroos

Maar blijkbaar konden de makers nog geen afscheid nemen van de serie en verschijnt nu Uncharted: The Lost Legacy. Drake is zoals verwacht nergens te bekennen: alles wat gamestudio Naughty Dog wilde vertellen rond boegbeeld Drake, was gezegd. Hij is echt met pensioen. Maar twee dames die in eerdere Unchartedgames een bijrol vertolkten, eisen nu de hoofdrol op: Chloe Frazer en Nadine Ross.

Voor lezers not in the know: de Unchartedserie is een exclusieve serie voor de PlayStationspelcomputer. Er zijn ruim 37 miljoen games van verkocht. De reeks zag drie delen op de PlayStation 3, een op de PlayStation Vita, en de voorlaatste, Uncharted 4: A Thief’s End, voor de (huidige) PlayStation 4. De gameplay van Uncharted is te omschrijven als een ode op Indiana Jones en Tomb Raider waarbij klimmen en klauteren, schietgevechten en (simpele) puzzels elkaar afwisselen, terwijl exotische locaties over de hele wereld worden bezocht. Naughty Dog wist echter als geen ander de filmische actie spectaculair in beeld te brengen in combinatie met sterke personages. In ieder deel werd veel tijd ingeruimd voor veelal humoristische dialogen. Neem daarbij de prachtige, adembenemende decors en spelers kregen het gevoel mee te spelen in een Indiana Jonesfilm.

Dit alles geldt opnieuw voor Uncharted: The Lost Legacy; exclusief voor de PlayStation 4. Het spel speelt zich qua verhaallijn na de avonturen van Uncharted 4 af, met in de schijnwerpers de door de wol geverfde huurling Nadine Ross en oude bekende Chloe Frazer. Samen vormen ze een krachtig duo dat tegen wil en dank met elkaar optrekt. Spelers besturen Chloe die we nog kennen uit Uncharted 2: Among Thieves en Uncharted 3: Drake’s Deception, maar beide karakters worden uitgebreid uitgediept. Ze zijn in India op zoek naar de ‘Golden Tusk of Ganesh’; een eeuwenoud relikwie van onschatbare waarde. De vrouwen zijn echter niet de enigen: ze worden op de hielen gezeten door de sluwe wapenhandelaar en rebellenleider Asav en diens minileger.

Wat volgt is een typisch Unchartedavontuur: het ene moment ben je een verloren gewaand Indiaas tempelcomplex aan het beklimmen, op zoek naar clues die je verder helpen in je zoektocht naar het waardevolle artefact; het andere moment moet je wegduiken voor mitrailleursalvo’s en terugschietend, springend en slingerend je hachje redden. Bekende kost voor kenners van eerdergenoemde titels, maar The Lost Legacy is een overrompelend, oogstrelend en avontuurlijk spektakelstuk met twee ijzersterke ‘leading ladies’. Drake wordt eigenlijk minder gemist dan je vooraf zou hebben gedacht.

Ontwikkelaar: Naughty Dog
Uitgever: Sony Interactive Entertainment
Platform: PlayStation 4, PlayStation 4 Pro
Prijs: € 39,99