The deal of the arts

De beroemde kunsthandel Reflex Galerie organiseert jaarlijks zes tentoonstellingen gewijd aan het werk van beroemde schilders, tekenaars en fotografen en opkomend talent. Daarnaast publiceert het kunsthuis prachtige boekwerken in samenwerking met talloze vermaarde kunstenaars. Een gesprek met eigenaar Alex Daniels.

Alex Daniels is niet alleen handelaar, maar ook uitgever en kunstenaar. Maar bovenal is de markante Amsterdammer een netwerker. Zijn galerie, gevestigd tegenover de hoofdentree van het Rijksmuseum, aan de kop van de kunstbuurt Spiegelkwartier, is een ontmoetingsplek van kunstliefhebbers. Zoveel wordt ook duidelijk bij een bezoek aan het kantoor in de catacomben van het voormalige bankgebouw. Vele honderden foto’s kleuren de muren van de werkruimte van de handelaar; herinneringen aan ontmoetingen met wereldsterren als de Japanse fotograaf Nobuyoshi Araki en regisseur Woody Allen, internationale verzamelaars en jonge geïnteresseerden uit de buurt. Dit voorjaar moet het werk van de opkomende tekenaar Iris Schomaker voor nieuwe aanwas zorgen. Tijdens ons bezoek eind februari, legt Daniels de laatste hand aan de overzichtstentoonstelling. “Het wordt weer een feest. Ik krijg nu al aanvragen uit binnen- en buitenland”, aldus Daniels.

Dat heb je behoorlijk goed gedaan. Je bent nét 43 en nu al eigenaar van een van de meest in ’t oogspringende kunstcentra in de hoofdstad.

Ik werk hard om steeds vooraan te blijven lopen. Mijn ouders zijn altijd verzamelaars geweest van vooral Cobra-kunst [een avant-garde beweging uit de jaren vijftig met een basis in Nederland, België en Denemarken]. Na een carrière in de kledinghandel – ze hadden twee winkels op de mondaine Van Baerlestraat en P.C.Hoofstraat – hebben ze Reflex Gallery midden jaren tachtig opgericht. Ik ben al vanaf jonge leeftijd bij de kunsthandel betrokken; ik hielp allereerst mee met het verzenden van uitnodigingen en daarna bij het inrichten van exposities. Op reis met mijn vader heb ik in mijn jeugd al grote kunstenaars mogen ontmoeten als Cristo, Jean-Michel Basquiat en Andy Warholl.

Hun werk inspireerde kennelijk zoveel dat je allereerst zélf kunstenaar wilde worden.

Ik heb een opleiding gevolgd aan de vermaarde Amsterdamse Rietveld Academie. Met de afstudeerrichting Vrije Vakken wilde ik aanvankelijk beeldhouwer worden. Maar al snel merkte ik dat ook de commercie mij trok. Ik heb uiteindelijk voor de galerie gekozen.

Door je opleiding heb je wél, meer dan andere kunsthandelaren wellicht, gevoel voor de wensen van kunstenaars.

Kunstenaars hebben vertrouwen nodig dat galeriehouders hun werk begrijpen en in een juiste context plaatsen – te midden van vergelijkbare werken. Daarbij moeten kunstenaars het gevoel hebben dat ze binnen een kunsthandel verder kunnen groeien. Het kunstenaarschap is niet alleen idealisme, er moet ook brood op de plank komen.

Kunstenaars worden steeds meer ondernemer, …

Dat zijn ze natuurlijk al. Op de kunstopleidingen echter is weinig aandacht voor commercie. Lange tijd werd onderwezen dat commercie creativiteit in de weg zit. Dat is natuurlijk grote onzin. Dat gezegd heb je natuurlijk verschillende vormen om geld te verdienen; je kan eindeloos afdrukken maken van je werk – en dat is niet goed. Maar je kan ook proberen aansluiting te krijgen bij het gevoel dat bij het publiek leeft. Kwaliteit en commercie gaan goed samen.

Hoe bepaal jij of een kunstenaar binnen het aanbod van Reflex Gallery past?

Al tijden mijn opleiding las ik veel over wat er wereldwijd in de kunstmarkt gebeurt. Ik reis heel veel en ontmoet kunstenaars van over de hele wereld. Mijn uiteindelijke keuze om een kunstenaar te vertegenwoordigen is uiteindelijk een kwestie van persoonlijke smaak. Fotografie, schilderijen en tekeningen moeten opvallen door hun authenticiteit, vakkundigheid en originaliteit. Ik zie ook dat het publiek de laatste jaren steeds meer kennis heeft vergaard over kunst. Er is aandacht voor stromingen die tot kortgeleden nog heel elitair waren.

 Hoe bedoel je dat?

Tot enkele jaren terug was de kunstwereld behoorlijk elitair, net als de kunstscholen. Als je een werk niet mooi vond, dan begreep je het niet – zo werd geoordeeld. Zo hebben we afgelopen decennia vele kunstdepots gevuld met kunstwerken waarvoor geen enkele markt bestaat. Tegenwoordig lezen vooral jonge geïnteresseerden en verzamelaars veel op het internet. Ook bezoeken steeds meer mensen galeries en kunstopeningen. De markt wordt meer vraag-gestuurd.

In die vraag kom je tegemoet. Je geeft al jaren kunstboeken uit waarin het werk van hoog aangeschreven schilders, fotografen en tekenaars gepresenteerd wordt.

Ja, ik vind dat ook echt geweldig om te doen. Niet alleen het publiek waardeert de boeken die in kleine oplage worden uitgegeven, maar ook kunstenaars werken graag mee aan de projecten. Inmiddels hebben we al bijna 10 boeken gemaakt over het leven en werk van fotograaf Daido Moriyama en zijn collega Nobuyoshi Araki, glasschilder Marcus Harvey en vele anderen. Voor de producties heb ik Wim Pijbes [de voormalige directeur van het Rijksmuseum], popster Marilyn Manson en de National Portrait Gallery in Londen bereid gekregen om mee te schrijven. Een kunstboek is een goede entree voor kunstenaars om een nieuwe markt te verkennen.

Is Amsterdam nog zo’n belangrijke kunststad?

Amsterdam is van oudsher een stad in de periferie; het is niet zo’n belangrijk centrum al New York, Miami of Dubai. Maar Amsterdam is wel een gateway naar een belangrijke regio.

Afgelopen jaren heeft de kunstscene in de stad het niet makkelijk gehad – vooral in de jaren 2012 tot 2014 hebben veel Amsterdamse handelaren een flinke dip gehad in hun omzetten. heeft ook het aanbod aan de Spiegelgracht en in de omliggende kunstbuurt bepaald; de kwaliteit is op sommige plekken gedaald. Dat gezegd, noteren de meeste van mijn collega’s alweer goede cijfers.

Hoe zit dat met Reflex Gallery. Hoe ben jij erin geslaagd om de crisis te lijf te gaan?

Hoewel wij veel bezoekers hebben – van verzamelaars die naar onze galerie toe komen om een geliefd werk aan te bekijken en aan te raken tot toevallige passanten – moet ik het niet hebben van inloop alleen. Tegenwoordig verkoop ik bijna de helft van al het werk in mijn collectie per internet. Vroeger was 10 procent van onze klanten internationaal, nu ligt dat op 60 procent.

Je biedt niet alleen het werk van de allergrootste kunstenaars aan, maar je presenteert ook jonge kunstenaars.

Ja. Ik wil een mix creëren van bekend werd en nieuwe schilderijen, foto’s en tekeningen. Dat gezegd Ik wil alleen kunstenaars in mijn groep voor wie ik écht iets kan betekenen; nieuwe markten voor gevestigde kunstenaars en groei voor opkomend talent. Toen ik begon moest ik heel hard werken om kunstenaars voor mijn galerie te interesseren, inmiddels zit ik in de comfortabele positie dat ik steeds vaker zelf benaderd wordt.

Een van de opkomende kunstenaars is Iris Schomaker. Vanaf eind februari heb je een expositie over haar werk in de galerie.

Ik organiseer zes keer per jaar een expositie. Dit voorjaar richt Reflex Galerie zich op het wek van de jonge tekenaar. Schomaker is buitengewoon getalenteerd. Haar werk is fris en getuigt van grote inspanning. Op de tekeningen – bijna mechanische figuren zonder duidelijke expressie – zie je schrappen en lijnen, zogenoemde littekens van haar grote inspanning. Die hang naar het ambacht van het kunstenaarschap past bij deze tijd. Ik heb doelbewust gekozen voor tekeningen, de markt lijkt tegenwoordig overvoerd met fotografie.

Afgelopen jaren heb je meermaals werk van fotografen geëxposeerd.

Ik ben begonnen met het confronterende werk van de beroemde Nederlandse fotograaf Erwin Olaf. En later heb ik ook exposities gehad van Harry Sulton en Nobuyoshi Araki. Het is makkelijk om de kwaliteit van deze grootmeesters naar voren te brengen in een tijd waarin overal fotografie gepresenteerd wordt; niet al het werk in de markt is even goed tegenwoordig. Ik geloof overigens dat dat ook wel weer hersteld – de ontwikkelingen in de kunstwereld gaan net als in de rest van de economie in golven.

Met grote internationale clientèle, heb je inmiddels ver over de grens naam. Denk je erover om wellicht ook elders een galerie te openen?

Als ik je over 10 jaar weer spreek, dan zou ik zomaar ook een zaak geopend kunnen hebben in New York. Die stad vind ik geweldig. Al besef ik mij dat ik me ook daar zal moeten bewijzen. Als ik in de VS begin zal ik helemaal opnieuw moeten beginnen. Maar dat doe ik graag.

Over Reflex Gallery

Reflex Gallery is een van de meest vooraanstaande kunsthandels in Amsterdam. Het centrum is gevestigd in een negentiende-eeuws pand aan de voet van de Spiegelgracht – de kunstwijk van de stad – recht tegenover de hoofdingang van het Rijksmuseum. Reflex Gallery presenteert het werk van vooraanstaande schilders, fotografen en tekenaars als Nobuyoshi Araki en Daido Moriyama. Ook geeft de galerie in beperkte oplage kunstboeken uit over het leven en werk van exposanten. Veertiger Alex Daniels nam de kunsthandel enkele jaren geleden over van zijn ouders (die de galerie vernoemden naar het bekende kunstenaarsmanifest van de Cobra-stroming in de jaren vijftig). De ondernemer spreekt met aansprekende exposities en een brede collectie kunstenaars niet alleen verzamelaars en kunstkenners aan, maar ook in toenemende mate jonge geïnteresseerden. De openingen van Reflex Gallery sierden– vooral door de beroemde gasten – meermaals in de Nederlandse kranten. Je bent dagelijks welkom bij Reflex Gallery, werk en boeken van de handel kunt u ook op het internetplatform van de handel bekijken en bestellen.