Mediterrane passie op een Amsterdams eiland

Kunstenares Eleonore Stol is een bekend gezicht in de Nederlandse kunstwereld, en een lieveling van Mediterrane critici en het zuidelijke publiek. Haar felgekleurde immense schilderijen gaan over leven, liefde. Over gevoel. ‘In Spanje, Frankrijk en Italië zijn ze sentimenteler. Ik denk dat mensen daar mijn werk beter begrijpen.’ Dirty Science zocht Stol op in haar atelier op Java-Eiland, voor een kopje koffie en een onderhoudend gesprek.

Net als bij de aanleg van de meeste andere nieuwbouwprojecten in Nederland, hebben stadsontwikkelaars een kans laten liggen bij de oprichting van het nieuwe Java-eiland. De afwisselende modern opgetrokken huizen steken weliswaar in kleur en bouw schril af tegen de klassieke achtergrond van de Amsterdamse binnenstad. En het ontwerp van verschillende architecten is anders dan andere woonblokken. Maar echt innovatief, laat staan kunstig, is het zeker niet. Het langgerekte eiland aan de Noordwest kant van de hoofdstad is dan ook nooit een centrum geworden voor creatievelingen en studenten. Een Quartier Latin waar ambitieuze ambtenaren 20 jaar terug op gehoopt hadden. Meer een wooneiland voor jonge gezinnen. Een betaalbare commune op steenworp afstand van het duurdere centrum. Een keurige middenstandswijk, zoals Nederland die al zoveel kent.

Passie

Enige uitzondering is wellicht het atelier van Eleonore Stol (geboren Noortje Stol); een licht appartement met uitzicht op water. Met aan alle wanden grote felgekleurde schilderijen. Weelderige schouwspellen met stierenhoofden, dansende naakte dames en heren. Horens, van de duivel. Werk waarin passie centraal staat. Vurig leven.

Het werk reflecteert het karakter van de maker: Stol, bijgenaamd La Roja – de rode – laat zich naar eigen zeggen bijzonder inspireren door de Mediterrane cultuur. ‚In Spanje, Frankrijk en Italië zijn mensen over het algemeen sentimenteler. Ze zijn daar meer bezig met gevoel. Met pijn in de liefde. Met geluk. Ik denk dat mensen daar mijn werk beter begrijpen.’ Haar schilderijen verkoopt dan ook goed in het Zuiden van Europa – ze heeft vaste verkoopadressen in Rome, Parijs en Milaan, en reist voor beurzen en exposities jaarlijks af naar het Zuiden. Toch blijft Stol afhankelijk van eigen land, ondanks dat de kunstmarkt hier afgelopen jaren in de crisis, een behoorlijke klap heeft gehad. ‘De overheid heeft zijn steun aan kunstenaars laten varen. Kunstenaars moeten vandaag de dag vooral ook ondernemers zijn, hoe tegengesteld dat ook moge klinken.’ Verkoop in Nederland maakt haar bestaan desondanks mogelijk. En dus houdt Stol voorlopig jaar pied-a-terre in Amsterdam aan. Burgerlijk of niet.

Kunstmaatjes

Stol heeft in Nederland een behoorlijk netwerk; ze is bekend bij handelaren en publiek. Maar zeker ook onder collega-kunstenaars. Opgeleid in schilderen en beeldhouden aan de Vrije Academie voor Beeldende Kunst in Den Haag, betrok de jonge kunstenaren eerst een galerie in haar oude school. ‘Veel starters van mijn leeftijd deden dat; we waren een hechte groep. Individueel met onze ontwikkeling bezig, maar wel veel samen. ’Midden jaren negentig vestigde Stol zich in Amsterdam. Allereerst in Loods 6, een voormalige opslaghal in het Noorden van de stad. Samen met meesters-schilder Anton Martineau. ‘Wij zijn echte kunstmaatjes geworden. Meer dan gewoon vrienden. Wij waarderen elkaars schilderijen en storen elkaar niet in ons werk. Vergis je niet: er is in dit vak ook heel veel jaloezie.’

De immense doeken, tot enkele meters lang en breed, zijn veelal een verzameling van kleine voorstellingen; ontmoetingen tussen mensen. ‘Het heeft veel lagen. Veel verschillende levens’, aldus Stol. Hoewel de kunstenares naar eigen zeggen geen brede boodschap heeft die zij haar publiek wil meegeven, geen adagium, hoopt ze liefhebbers van haar immense schilderijen wel laten nadenken. ‘Over gevoel. Over liefde, verdriet. En seks, als een uitvloeisel van beiden. Hoewel er veel bloot in mijn werk voorkomt, en sommigen nog weleens een associatie met erotiek kunnen hebben, zijn mijn schilderijen niet bedoeld als erotische kunst. ’Doeken van Stol variëren in prijs van 650 euro voor een kleine pentekening tot 7.000 euro voor een bekend groot schilderij.

Reizen

Afgelopen jaren hebben voor Stol in het teken gestaan van reizen. Allereerst in 2004 naar het Griekse eiland Paros om haar werk te tonen in een openingsexpositie van de galerie van de voormalige Belgische VN-diplomaat Dirk Draaijbooms. ‘Naar goed gebruik worden alle nieuwe zaken die op het eiland hun deuren openen, ingezegend door de hoogste geestelijke leider. Zo ook het werk, inclusief de vele naakten, dat ik er toonde’, grapt Stol. Hetzelfde jaar hing haar werk even verderop in Athene, in het Nederlands Instituut. Drie jaar later keerde de kunstenaren met haar doeken terug naar het eiland. En drie jaar later weer, voor de expositie ‘Stol’s Back’. De kunstenares maakte toen als performing act een 12 meter lang panorama in de galerie. In 2011 exposeerde ze in Venetië in het Palazzio delle Prigioni, een voormalige gevangenis op steenworp afstand van het beroemde San Marcoplein, aan de vooravond van de Biënnale. Vorig jaar was Stol in Rome waar haar werk aangetrokken werd door Galerie Bell’Italia en Galerie Polid’Arte die haar werk opnam in de expositie van het kunstfestival van Spoleto.

Heeft Stol nog toekomst plannen? Anders gezegd, wordt het met haar 68 jaar niet tijd om van haar pensioen te genieten en haar schilderskwasten opzij te schuiven? ‘Absoluut niet. Ik kan niet zonder mijn kunst. Ik blijf geïnspireerd door het reizen; door de architectuur die ik zie, en de mensen die ik ontmoet. Door het leven. Ik blijf dan ook werken tot aan mijn dood.’