In de huid van Vincent

Een animatiefilm in de schilderstijl van Van Gogh, over Van Gogh en met Van Gogh: Loving Vincent is een film zoals er nog nooit een was, en waarvan elk onderdeel een museumstuk op zich is. Vandaar dat het Noordbrabants Museum er een tentoonstelling aan wijdt.

Tekst: Floor van Dijck

De zo bekende nachtelijke sterrenhemel beweegt langzaam. De mysterieuze postbode Joseph Roulin, met de krullende baard, is opeens een karakter, heeft een stem en een zoon. De velden rond Arles spelen een rol, en Van Gogh zelf, zoals we hem kennen uit zijn zelfportretten. Dit spannende, gefictionaliseerde misdaadverhaal ontrafelt de geheimen over zijn leven en ook vooral zijn mysterieuze, volgens de kronieken zelfgekozen, dood. Loving Vincent speelt zich af langs en tussen honderdtwintig van Van Goghs schilderijen, met de structuur van zijn kenmerkende penseelstreek. In de vorm van een film, zoals er nog nooit een was.

Want Loving Vincent is een animatiefilm die is opgebouwd uit schilderijen. Handgeschilderd, in olieverf. Het is een productie van het Pools-Britse regisseurs- en scenaristenechtpaar Dorota Kobiela en Hugh Welchman. Kobiela las de brieven van Van Gogh, en kreeg het idee om het verhaal van de wereldberoemde schilder tot leven te wekken via zijn schilderijen. Samen werkten ze haar idee uit tot een script. En als experiment lieten ze schilders animeren, om te kijken of dat zou lukken.

Een analoge animatiefilm op basis van olieverfschilderijen: in deze tijden van computeranimatie leek het een waanzinnig plan. Maar Kobiela en Welchman, die als producent eerder een Oscar won met zijn animatiefilm Peter en de Wolf, klaarden de ongelofelijke klus, met hulp van meer dan 125 schilderkunstenaars.

Staande ovatie
Het verhaal werd eerst geheel gefilmd als een reguliere speelfilm, gespeeld door acteurs, waaronder Saoirse Ronan, Chris O’Dowd en Aidan Turner. Vervolgens werd hij frame voor frame in de stijl van Van Gogh geschilderd. Die schilderijen werden weer gefotografeerd en zo geanimeerd. Twaalf schilderijen per seconde film. Eindeloze dozen vol tubes verf. Liters bloed, zweet en tranen. 65.000 schilderijen op 1500 panelen. Vier jaar hard werk. Ga er maar aanstaan: wat een monsterklus.

In juni ging Loving Vincent in première op het animatiefestival in Annecy, Frankrijk en die vertoning leverde een tien minuten durende staande ovatie op voor de makers. Ook won de film de prijs voor beste animatiefilm op het filmfestival van Shanghai. In oktober komt Loving Vincent naar Nederland.

Terwijl het grootste deel van de film zich afspeelt in Frankrijk, komt er ook een stukje Brabant langs. Reden voor het Noordbrabants Museum in Den Bosch om een grootse tentoonstelling te wijden aan de film. Van 14 oktober 2017 t/m 28 januari 2018 is daar Loving Vincent: de tentoonstelling te zien, met onder meer een selectie van de mooiste schilderijen die voor de animatie gemaakt zijn.

“In onze tentoonstelling portretteren we de ‘making of’ van Loving Vincent, een idee dat uitging van de makers”, vertelt Shoula Nuits van het Noordbrabants Museum. “Ze vertelden zelf hoezeer ze in de huid van Van Gogh zijn gekropen om deze film te maken. Ze moesten echt als de schilder gaan dénken om zijn schilderijen tot leven te wekken. Deze tentoonstelling geeft een mooi beeld van de omvang van dit project, hoeveel werk het is geweest.”

Een groot deel van de reguliere collectie van het museum moet wijken voor deze grote expositie, met zeventig doeken, maar ook met filmpjes en een kijkje achter de schermen. “Wij zijn één van de musea in Nederland die een aantal werken van Van Gogh in de collectie hebben, en we vertegenwoordigen de plek waar zijn wortels liggen. Dat vonden we een mooi uitgangspunt om deze expositie naar ons toe te trekken.”

Loving Vincent is vanaf 24 oktober in filmtheaters te zien. Reden voor heel veel Van Gogh. Niet alleen in Brabant, maar ook in Amsterdam en op de Veluwe. De première vindt – niet heel verrassend – plaats in het Van Gogh Museum in Amsterdam. Verder organiseert het Kröller Muller Museum, met de op-een- na-grootste Van Gogh collectie in Nederland, ook een Loving Vincent-weekend met onder meer een interactief concert van harpiste Lavinia Meijer.