Gedrag veranderen via design

Betty is eigen baas. Ze loopt lekker vrij rond, door groen langs de stad. Met behulp van een melkmachine – die draait op het methaangas dat ze uitstoot – melkt ze zichzelf en zet die melk te koop. Geen boer meer nodig. De koe als ondernemer. Het is een concept van ‘social designers’ Anastasia Eggers en Ottonie von Roeder. Social design gebruikt ontwerp als wake-up call.

Door: Floor van Dijck

De rol van design verandert de laatste jaren rap: van mooimakers naar betekenisgevers. Esthetiek is passé, lang leve engagement. De ‘social design’-stroming gaat nog iets verder. Daarbij draait het ontwerpproces vooral om het realiseren van sociale verandering en het op de kaart zetten van issues. Design als middel om de wereld een stukje beter te maken. Een stroming vol metaforen. Zoals Cow & Co dat is.

De Russische social designer Anastasia Eggers is een van de makers van Cow & Co. Ze richt zich in haar werk met name op de voedings- en de bio-industrie. “Voor mij zijn die gebieden heel gelaagd. Er spelen zich zoveel processen in af: de veehouderij, voedselproductie, geld, politiek, de consument. Hoe we kijken naar ons eten. Het is een van de talloze zaken die we als vanzelfsprekend zien, maar die het verdienen om eens kritisch bekeken te worden.” En dat dus door middel van (product-)ontwerp. “Een groot deel van mijn werk behelst onderzoek doen en de geschiedenis uitpluizen. De uitkomsten daarvan vertaal ik in toekomstscenario’s.”

Ik zie hoe een verandering in alledaagse objecten de manier kan beïnvloeden waarop we bijvoorbeeld ontwikkelingen als klimaatverandering beleven.’

Design als genre zit in een overgangsfase, merkt ze. “Het functioneerde altijd als intermediair tussen mensen en industrie. Maar nu stelt het kritische vragen over die industrie, over wat er gebeurt in de maatschappij. Vragen over hoe we de toekomst vormgeven en hoe design dat kan faciliteren.”

Social designers door wie Eggers zich laat inspireren zijn onder meer het Britse ontwerpersduo Dunne & Raby, en dan vooral hun installatie ‘Designs for an overpopulated planet’, waarin ze uitgaan van een toekomst met voedseltekorten. Voorts het collectief Futurefarmers, dat design inzet als middel om duurzame landbouw van een andere kant te belichten, en Cooking Sections, twee in Londen opererende ruimtelijk designers die onderzoek doen naar de wereldverdeling door middel van eten, en die opereren op het snijvlak van design, architectuur en geopolitiek. “Zij zijn voor mij goede voorbeelden van hoe je design gebruikt als eyeopener voor het publiek. Ik zie hoe een verandering in alledaagse objecten de manier kan beïnvloeden waarop we bijvoorbeeld ontwikkelingen als klimaatverandering beleven. En zo kun je met design een gedragsverandering bewerkstelligen. Zoals wij ook hopen dat Cow & Co mensen anders naar een koe laat kijken.”

Anastasia Eggers (1987)

Werd geboren in Moskou. Ze studeerde onder meer grafisch ontwerp in Moskou, productontwerp aan de universiteit van Hannover en heeft een master Social Design aan de

Design Academy Eindhoven. In haar werk onderzoekt ze de wereld achter voeding, landbouw en bevraagt ze vanzelfsprekendheden. In haar werk ‘Gouda Embargo’ onderzoekt ze culinaire tradities en authenticiteit tegen het licht van het Russische handelsembargo op Europese zuivel. Cow & Co is een installatie die van koeien zelfstandige zuivelondernemers maakt.