Aan de basis van verandering

Door internet-gestuurde apparatuur (internet of things), big data, cognitieve technologie. Er zijn weinig innovaties waar Nicola Villa (Nicola Villa, Partner & Global Leader Big Data & Analytics bij IBM) niet nauw bij de ontwikkeling betrokken is geweest. De Italiaan diende afgelopen twintig jaar voor het Amerikaanse tech-bedrijf Cisco, voor het door branchegenoot IBM gevraagd werd om mee te werken aan supercomputer Watson. Dat sprekende en zelfdenkende apparaat, gaat als het aan Villa ligt, komende jaren grote veranderingen in gang zetten in het bedrijfsleven.

 

Opgeleid in Business Economics aan de Universiteit van Milaan en Brighton University, wist Nicola Villa al op jonge leeftijd dat zijn toekomst in technologische innovatie zou liggen. De Italiaan schreef nota bene zijn scriptie begin jaren negentig over hoe standaardisatie van industriele processen het internet zouden beinvloeden. Villa werkte 20 jaar voor het Amerikaanse bedrijf Cisco alwaar hij zich specialiseerde in Internet of Things en Big Data.

De ondernemende techneut schreef vele stukken over disruptieve ontwikkeling van het bedrijfsleven, van welke enkele gepubliceerd werden in kranten als het Britse Financial Times. Begin dit jaar werd Villa aangetrokken door IBM om te ondersteunen in de commerciele ontwikkeling van supercomputer Watson. Villa is getrouwd geweest en heeft twee kinderen.    

 

U staat wereldwijd te boek als een van de voorlopers op het gebied van innovatieve technologie. Hoe is IBM er in geslaagd om u te strikken voor een aanstelling in Amsterdam?

Vergis u niet, IBM een van de meest innovatieve bedrijven ter wereld. Het heeft zich in de honderd jaar sinds de oprichting steeds opnieuw weten uit te vinden. Ik heb gekozen om voor IBM te werken omdat ik graag een bijdrage wil leveren aan ontwikkeling van cognitieke technologie. Hier in Amsterdam is een van IBM’s centra gevestigd waar gewerkt wordt aan supercomputer Watson.

 

Watson is nog maar net af. Hij moet zich komende jaren nog bewijzen.

Ik ben er van overtuigd dat het Watson-project een van de belangrijkste innovaties is van dit moment. Afgelopen jaren heeft IBM bijna een derde van zijn omzet gerealiseerd met de ontwikkeling van technologie die nodig is voor cloud-diensten, datasecurity, sociale media en mobiele devices. Watson bouwt hier op voort. Het biedt bedrijven en ondernemers binnen enkele jaren eindeloos veel mogelijkheden om data te analyseren en te verwerken.

Wat maakt de robot zo uniek?

Watson is een platform, de robot zoals je die voorbij ziet komen in de media is alleen de buitenkant – het apparaat dat gebruikt wordt om toegang te krijgen tot de innovatieve technologie. Watson is in staat is om op een menselijke manier te communiceren met gebruikers. Het heeft kennis van taal en snapt de specifieke toon in gesproken tekst.

 

Is IBM er eindelijk in geslaagd om kunstmatige intelligentie te creeeren?

Het gaat verder zelfs verder dan dat. Anders dan andere computers maakt Watson niet gebruik van voorgeprogrammeerde gegevens, maar verzamelt het kennis van zijn gebruikers. Watson is in staat om verschillende punten ‘af te wegen’ voor het antwoordt.

 

Hoe heeft IBM dat voor elkaar gekregen?

Cognitieve technologie is mogelijk geworden door dat chips in staat zijn steeds ingewikkeldere berekeningen te maken. Dat Watson juist bij IBM is uitgevonden, komt door de open cultuur in het bedrijf – daar ben ik van overtuigd: IBM biedt ruimte aan nieuwe ideeen en maakt miljarden vrij om die om te zetten in innovatieve producten. Die open houding is overigens niet alleen naar het eigen personeel…

 

…Iedereen kan binnenlopen om mee te doen in de ontwikkeling van het meest geavanceerde technologische project ter wereld?

In Amsterdam en op andere plaatsen stellen wij ons Lunix-systeem, een groot cloud-based platform beschikbaar aan technici die applicaties willen ontwikkelen voor Watson.

 

Haalt u daarmee niet uw concurrentie in huis?

Nee. Wij orchestreren hiermee de ontwikkelingen op het gebied van cognitieve-technologie. Het is in innovatie verstandig om samen te werken in plaats van elkaar in een vroeg stadium te bevechten. Hoe meer mensen met het platform bezig zijn, des te groter wordt het potentieel op de markt. De open houding in ontwikkeling van nieuwe technologie past in de strategie zoals die jaren geleden door IBM is gedefinieerd.

 

Langetermijnstrategie? Daar is toch geen plaats meer voor in een disruptieve, snel ontwikkelende markt?

Om je flexibel aan te kunnen passen en adequaat op behoeften te reageren, heb je wel kennis nodig van de markt en mogelijke klanten. Daarvoor moet je bepalen welke technologische gebieden zich komende jaren gaan ontwikkelen. IBM staat als het ware boven de markt, omdat het veranderingen grotendeels faciliteert met innovatieve techniek.

Niet alle bedrijven slagen er in om die technische vernieuwing goed of snel genoeg te implementeren.

Anno 2016 sturen klanten ondernemers aan en niet andersom. Bedrijven worden door gebruik van technologische innovaties steeds meer een dienstverlener: ze verkopen niet alleen producten, maar ondersteunen ook in het gebruik. Door analyse van klantgegevens kunnen bedrijven beter inspelen op vragen en ze creeeren daarmee uiteindelijk stickyness; een afhankelijkheid van klanten.

 

Die Uberfication van het bedrijfsleven kost mogelijk behoorlijk wat ondernemers de kop.

Aanpassen aan vernieuwingen in de markt is van alle tijd. Als je de Fortune 500 [red., de ranglijst met grootste bedrijven ter wereld van het Amerikaanse tijdschrift Fortune] van 20 jaar geleden er op naslaat herken je ook de helft van de bedrijven niet meer. Een groot deel van de genoteerden is overgenomen, van functie en naam veranderd of simpelweg opgehouden te bestaan. Dat gezegd is het niet onmogelijk, en zeker ook geen kwestie van geld, om je als bedrijf aan te passen. Watson is als tool voor data-analyse binnen enkele jaren niet alleen beschikbaar voor multinationals maar juist ook voor MKB-bedrijven die een omschakeling van hun businessmodel nastreven.

 

U stelt dat klanten bedrijven veranderen. Uiteindelijk zijn het managers die aan de knoppen zitten; die moeten toch inzetten op een cultuurverandering?

Ik zie, naast enkele conservatieve bestuurders, ook steeds meer innovatieve leiders bij traditionele ondernemingen. Om te veranderen is het belangrijk om je klanten op te zoeken. En om met hen in gesprek te gaan. Dat doe ik zelf niet anders.

 

Sommige markten zijn zo conservatief, die veranderen nooit. Of in ieder geval niet zo snel als door experts op het gebied van disruptie beschreven wordt.

Ik ben daar een van. Ik geloof dat je als bedrijf moet onwrichten – disruptief moet zijn – of wordt ontwricht. Meer keuzes zijn er niet. Volgens de Wet van Moore [red., naar Gordon Moore, de oprichter van chipfabrikant Intel] verdubbelt het aantal transistors in een geintegreerde schakeling iedere twee jaar. Anders gezegd, wordt het door snelle ontwikkeling van technologie iedere twee jaar mogelijk om twee keer zo snel berekeningen uit te voeren. Daarmee neemt ook het aantal mogelijke toepassingen explosief toe. De snelheid waarmee specifieke markten veranderen, hangt af van de beschikbare technologie in die sectoren en de verwachtingen van klanten. Als bestuurders niet willen veranderen, doet de concurrentie het wel.

 

Ook de overheid heeft afgelopen jaren innovatie ontdekt. Het werkt op veel gebieden samen met bedrijven en kennisinstellingen om ontwikkelingen te faciliteren.

Dat klopt. De High Tech Campus in Eindhoven is daar een goed voorbeeld van. Bij de bedrijven die daar samenwerken worden belangrijke innovaties gedaan. Die sterken uiteindelijk de economie.

 

Vanuit de politiek is ook weerstand. De innovatieve vervoersdienst Uber stuit in heel Europa op belemmeringen in het uitrollen van zijn dienstverlening. Politici hopen hiermee de geplaagde taxiwereld tegen de nieuwkomer te beschermen.

Op de lange termijn houd je innovatie niet tegen. Ik denk dat rechtszaken die nu tegen Uber gevoerd worden vooral veroorzaakt worden doordat nog niet alle wetgeving is aangepast op de komst van innovatieve bedrijven.

 

De politiek vreest voor massale werkloosheid als hightechbedrijven in korte tijd de markt veranderen. En dat geldt niet alleen voor de taxibranche.

Waar het ene bedrijf verdwijnt, ontstaat ruimte voor een ander die wel in staat is om zich in de markt staande te houden. Dat is een economisch feit. Ik geloof niet dat disruptie voor extra werkloosheid zal zorgen. Net als het bedrijfsleven verandert ook de arbeidsmarkt door technologische ontwikkelingen. Moderne werknemers gaan zich specialiseren en hebben behoefte aan een innovatieve werkomgeving.

 

U bedoelt ‘een open cultuur’ zoals u eerder beschreef?

Precies! Ik ontmoet steeds meer gespecialiseerde technologen die zich niet thuis voelen bij big corporates. Werknemers in de 21e eeuw vragen om een flexibele werkomgeving. En een rol in innovatie. Ze willen de wereld helpen veranderen en een rol waarin ze actief bijdragen aan innovatie. Veel andere bedrijven hebben net als IBM een ecosysteem ontworpen waarin dat mogelijk is.