Vijf succesvolle social enterprises

Dit is een korte samenvatting van het artikel in Dirty Science #2 dat vanaf 1 december in de winkels ligt. Koop nu het nummer of neem een abonnement op Dirty Science om het hele interview te lezen.

specialisterren
Een onderneming die software test en het grootste deel van de omzet realiseert met mensen die een vorm van autisme hebben. Opgericht door Sjoerd van der Maaden, zelf vader van een autistische zoon. Volgens hem is Specialisterren niet ondanks, maar juist dankzij haar medewerkers zo succesvol. Mensen met een vorm van autisme blijken namelijk gemiddeld 30% beter te testen dan ‘normale’ mensen en beter te kunnen omgaan met de complexiteit, gestructureerdheid en mate van herhaling die eigen is aan testwerk. De ondernemer neemt genoegen met een ‘winstgevendheid die verschilt van een regulier ICT-bedrijf’. Daar staat tegenover dat Specialisterren netto belastingbetalers maakt van voormalig uitkeringsgerechtigden. Hierdoor heeft de sociale onderneming een hoog maatschappelijk rendement. Volgens de ondernemer genereert zijn bedrijf met iedere euro die wordt verdiend 1,19 euro voor de BV Nederland.

Instock
Restaurant dat voedselverspilling aanpakt, opgericht door Freke van Nimwegen en drie collega’s. Spin-off van een interne innovatiewedstrijd binnen Ahold. Serveert inmiddels dagelijks op drie locaties ontbijt, lunch en diner van ‘gered’ voedsel: voedsel dat anders wegens het verlopen van de houdbaarheidsdatum door supermarkten zou zijn vernietigd. Instock heeft de afgelopen drie jaar al meer dan 260.000 kilo voedsel aan klanten geserveerd. Omgerekend komt dit neer op een besparing van 30 voetbalvelden aan land, het jaarlijkse energieverbruik van 130 huishoudens en het jaarlijkse waterverbruik van zo’n 80 huishoudens. En dan is de bespaarde CO2-uitstoot van ca. 240.000 kg nog niet meegeteld.

Afval Loont
Afvalscheiding als businessmodel. Het lukt Jørgen van Rijn met zijn onderneming Afval Loont. Nederlanders zorgen jaarlijks voor zo’n 500 kilo afval per persoon. Daarvan wordt slechts ongeveer de helft gescheiden, terwijl ruim 80 procent van het huishoudelijk afval te recyclen is. Om het scheiden van afval te stimuleren, opent Afval Loont recyclewinkels waar mensen hun gescheiden afval naartoe kunnen brengen. Papier, plastic, textiel, kleine elektrische apparaten, frituurvet: in de winkel wordt het afval gewogen en krijgen de deelnemers per kilo uitbetaald. Daarnaast creëert Afval Loont ook maatschappelijke waarde: de filialen worden vrijwel volledig gerund door mensen met een ‘afstand tot de arbeidsmarkt’. Net als commerciële afvalinzamelaars wordt Afval Loont door gemeenten betaald om filialen te openen en afval in te zamelen. Daarnaast zit er een marge op de vergoeding die de onderneming per kilo grondstoffen uitbetaalt aan de deelnemers. Op die manier is er sprake van een duurzaam businessmodel. Van Rijn: ‘Als je schaalbare impact wil hebben, moet je constant groeien. Dat kan alleen als je ervoor zorgt dat je onder de streep ook geld overhoudt.’

Utopa
Alweer bijna vergeten, maar sociaal ondernemer avant le mot was Loek Dijkman. Hoewel hij zijn onderneming in verpakkingsmateriaal Topa uitbouwde tot een miljoenenbedrijf, was hij er vanaf het eerste moment van zijn ondernemerschap van overtuigd dat een onderneming méér is dan een winstmachine. In zijn boek 50
jaar anders ondernemen
laat Dijkman optekenen dat economische activiteit volgens hem altijd gekoppeld moet zijn aan maatschappelijk engagement. Dat leidde tot de oprichting van Stichting Utopa in 1988, die alle aandelen van de Topa Groep bezit. Doelstelling is het stimuleren van creatieve talenten van mensen, die daar anders geen kans voor krijgen. Zo beheert en exploiteert de stichting onder meer het Utopa Weeshuis en het Kinderrechtenhuis in Leiden en de Utopa-Academie die kinderen en jongvolwassenen een plek te biedt waar zij zich kunnen ontwikkelen en ontplooien.

Kipster
Een gloednieuw initiatief van vier ondernemers: Styn Claessens, Ruud Zanders, Olivier Wegloop en Maurits Groen. De intentie van de vier ondernemers is om mét winst zeer dier- en milieuvriendelijke eieren produceren. De onlangs in gebruik genomen stal is bedekt met ruim duizend zonnepanelen, heeft grote dakramen en een kippenren zodat de dieren naar buiten kunnen. Boompjes en boomstronken moeten de kippen, van nature bosdieren, een veilig gevoel geven. De eieren die hier gelegd worden, dragen een keurmerk op gebied van dierenwelzijn: drie sterren van het Beter Levenkeurmerk, de hoogste ‘score’, die normaalgesproken bijna alleen naar biologisch gaat. Daarnaast gebruikt Kipster geen landbouwgrond voor het voer. De dieren worden gevoerd met ‘reststromen’, voedsel dat bijvoorbeeld overblijft bij bakkerijen. Op termijn moeten de eieren volledig klimaatneutraal worden. Samen met de universiteit in Wageningen wordt nu berekend wat daar nog voor nodig is.

Meer weten over social enterprises? Lees hier het artikel over de opkomst van de ‘nieuwe ondernemer’.