Van praatjesmaker tot presentator: Hoe word je een topspreker?

Spreken is zilver, zwijgen,… Ja, ammehoela. Wie lekker uit zijn woorden komt, kan daar behoorlijk mee verdienen. In ieder geval een stuk meer dan de zwijgende massa. Dirty Science laat je zien hoe je het maakt in het profitabele sprekerscircuit.

Schande spraken ze ervan. Voor- en tegenstanders buitelden vorig jaar over elkaar om Barack Obama’s nieuwe carrièrestap te veroordelen. Even eerder was uitgelekt dat de oud-president zich had laten strikken voor een spreekbeurt voor zijn voormalige vijanden aan Wallstreet. De Amerikaan had zich 3,5 ton laten betalen voor een inspirerend babbeltje van nog net geen driekwartier; ongeveer evenveel als de totale jaarvergoeding tijdens zijn acht jaar in het Witte Huis.

Criticasters van de politieke pensionado zouden beter moeten weten: tegenwoordig staat zo’n beetje iedereen met naam in de politiek, showbizz en wetenschap ingeschreven bij een sprekersagentuur. De bijverdienste als dagvoorzitter of presentator kan, zo blijkt, behoorlijk in de papieren lopen.

Zo gaat rond dat Elon Musk ieder bedrijfsfeestje aan elkaar praat voor twee miljoen dollar. Oprah Winfrey vraagt naar verluidt een vierde daarvan, maar rekent wel een reisvergoeding – let wel, de talkshowdiva laat zich bij voorkeur transporteren met haar peperdure private-jet. Obama’s voorganger Bill Clinton heeft een uurtarief van 250.000 euro. Ook BN’ers hebben het spreken als bijbaan ontdekt. Ex-premier Jan-Peter Balkenende belooft ‘een spetterende ochtend of middag’ voor € 8.500 per uur. Evenveel als ruimtereiziger André Kuipers. Oranjegekkie en zelfbenoemd Minister van Feest Johan Vlemminx is het vooral om de aandacht te doen; hij factureert maar 82 euro per optreden van een uur, exclusief BTW. Dat dan weer wel.

Ben jij uit op een deel van de poet in het praatcircuit? Wil jij doorgroeien tot topverdiener in het presentatie- en dagvoorzittersvak? Neem dan de volgende punten ter harte:

Nee, jij trekt volle zalen!
Het helpt als je als spreker iets te vertellen hebt. Ben je geen gevierd politicus, vermaard zanger of acteur met een serie kaskrakers achter zijn naam, dan kan je het nog altijd proberen als zelfbenoemd expert. Duik in de boeken om alles te weten te komen over wijn, oldtimers, de opwarming van de aarde of – als het echt niet anders kan – het koningshuis.

Ook een bijzondere ervaring kan interessant zijn om met vele anderen de te delen. Eet een jaar lang alleen maar fast food (of nee, doe toch maar niet), of juist alleen maar groenvoer en leg later aan iedereen die het maar wil horen wat jouw horrordieet met je gedaan heeft. Koop een one-wayticket naar een verre bestemming en schrijf een boek over je belevenissen of desnoods een blog. Houd er rekening mee dat je net iets meer aandacht krijgt als importkoning van een nog niet ontdekte stam in donker Afrika dan als doorgewinterd propper in Bali of ander toeristisch oord.

Test, test, test
Okee, eigenlijk kan je het eerste punt net zo makkelijk weer vergeten. Je bent niet beroemd en waarschijnlijk gaat dat ook niet snel gebeuren. Niet getreurd: het gaat er als spreker eigenlijk niet om wát je zegt, maar hoe je het uit je strot krijgt. Presenteren kan je leren, aldus de gevallen topkomiek (want #MeToo) Louis C.K.: alles draait om zelfvertrouwen, rust en vooral ook timing. Train je zelf door dagelijks de krantenkoppen bij het ontbijt aan je familie voor te dragen, schuif jezelf naar voren als presentator van je bedrijfsborrel of pubquiz en neem het woord op iedere bruiloft, verjaardag of begrafenis waar je maar voor wordt uitgenodigd. Peil achteraf de reacties.

Zorg voor bewijsmateriaal
Een beetje spreker kan ook interviewen. Begin een reeks vraaggesprekken met interessante mensen om je heen voor op jouw eigen YouTubekanaal. Mocht je het niet maken in het presentatiewereldje, dan kun het nog altijd proberen als vlogger. En ook dat brengt behoorlijk wat geld in het laatje. Zijn je eerste stapjes als professioneel prater succesvol, zorg dan voor bewijsmateriaal; potentiële klanten willen weten wat ze in huis halen. Neem een filmcamera en desnoods een microfoon mee bij je eerste optredens – op je publiek mag je wat betreft filmtalent niet vertrouwen.

Help yourself!
Heb je een gek loopje, herkenbaar stopwoordje of opvallend pak – zet daar dan op in! Of nee: stop dat gekke kostuum maar weer terug in de verkleedkist. Herinner je je Vlemminx nog? Jij bent geen kermisartiest. Jij wil serieus genomen worden als spreker. En dat krijg je nu net iets eerder als je goed, maar niet gek voor de dag komt. Zorg voor een nette garderobe: iets leuks voor binnen en voor buiten, in grijs en blauw.

Slis je, stotter je of heb je een ander spraakgebrek? Werk daaraan; je huisarts kan je doorverwijzen naar een logopedist. Een accent is leuk, maar het moet niet afleiden van de boodschap die je te vertellen hebt; ga desnoods op spreekcursus. Ja, die bestaan!.

Roken is heel slecht voor je. Radiomakers weten echter te vertellen dat je er wel een zware, indrukwekkende stem van krijgt. Dat helpt, in ieder geval voor de microfoon. Maar serieus: roken is echt heel slecht voor je.

Onder contract
De beste verkoper van je eigen vermogen, dat ben je zelf; maak dan ook een goede website waarop je je diensten aanbiedt – leg uit dat je kan presenteren, voorzitten en/of interviewen. Om het te maken in het sprekerswereldje kan het geen kwaad om een professioneel agentschap te zoeken. Schrijf je in bij een sprekersbureau, boekingskantoor of evenementenorganisatie – de grootste van Nederland zijn ook de meest kritische (Speakersacademy.com, despreker.nl). In afwachting van klussen kan het nooit kwaad om als vrijwilliger op alle mogelijke festiviteiten op te blijven treden. Wees in onderhandeling met je agent kritisch, maar verlies de realiteit niet uit het oog. Als beginnend spreker kan je tot €500 per dag vragen. Voor hogere bedragen moet je meer ervaring hebben én een goed verhaal. Maar dat wist je al.

Alternatieve Route
Lukt het niet om geld op te halen als professioneel spreker, probeer je praat talent dan eens voor een kleiner publiek te gelde te maken. Solliciteer bij een (lokaal) medium voor een presentatieklus. Wil je hoe dan ook het podium op, schrijf je dan in bij een amateur-toneelgezelschap of veilingorganisatie met behoefte aan jong talent. Misschien is stand up-comedy wel iets voor jou.