‘Menselijke intelligentie is onmisbaar’

Artificial Intelligence is geen bedreiging voor onze economie, maar juist een kans, vindt Sharda Nandram, associate professor aan de Nyenrode Business Universiteit. Maar zonder koppeling aan menselijk gezond verstand kan de techniek een gevaar vormen.

“Het is altijd goed om onze samenleving te bekijken vanuit meerdere perspectieven. Daarom heb ik psychologie én economie gestudeerd. Management is de discipline waar mijn beide interesses samenkomen. Ondernemers weten dat goede beslissingen voortkomen uit harde data, maar ook uit zachte intuïtie. Om dat te begrijpen, moeten we terug naar de kern van menselijk gedrag: zijn intelligentie.” “De discussie gaat tegenwoordig vooral over artificiële intelligentie, maar daarbij kunnen we niet zonder menselijke intelligentie. Anders ligt ‘data-bias’ op de loer, wat inhoudt dat je uit systemen haalt wat de makers erin hebben gestopt. Data genereren kan een computer prima, maar ons gezond verstand is nodig om die data te interpreteren.”

Gevaarlijk
“Het is vaak comfortabel om ons te laten leiden door technologie, denk aan autonavigatie. Maar het kan gevaarlijk worden als we computers niet meer controleren. Daarom pleit ik voor ‘Integrative Intelligence’: een combinatie van menselijke en artificiële intelligentie. Beide zijn nodig. Weten komt niet alleen voort uit meten, maar ook uit beleven. Informatie heeft context nodig om begrepen te worden.” “Als je taken gaat automatiseren die mensen leuk vinden, dan werkt het niet. Ook zijn bepaalde systemen niet te automatiseren. Neem nou bureaucratie: we klagen er veel over, maar ze is niet per definitie fout.
De Duitse socioloog Max Weber onderscheidt verschillende niveaus van bureaucratie, van theoretisch tot meer praktisch. We ergeren ons aan het eerste, maar in de meer praktische toepassing is volop ruimte voor een menselijke afweging. Juist die afweging moet je niet willen automatiseren. Daar blijft de mens altijd nodig.”

Lui
“Het dominante mensbeeld is heel competitief, ook wat betreft de verwerking van data. Daar ben ik niet per se op tegen, maar het is wel wat eenzijdig. Er is meer dan competitie. Bij Integrative Intelligence gaat het om een combinatie van mindfull en mindless werken. Dat vraagt een extra vaardigheid: het kijken naar coherentie, context en cultuur.” “Echte ondernemers hebben van nature die combinatie van data en gevoel. Het zijn duizendpoten die goed kunnen schakelen. Als mens hebben we altijd die potentie, maar door automatisering verliezen we die en worden we lui. Hoe verander je dat? Door jezelf te dwingen kritisch te kijken. Dat gaat eenvoudiger in een land als India, met minder luxe. Maar ook hier in het Westen kan het. Bijvoorbeeld bij een reorganisatie: presenteer verandering eens niet als recept, maar als een oplossing waar mensen zelf naar gaan zoeken. Daarmee behouden mensen hun trots en zal een reorganisatie meer draagvlak krijgen.”

Perceptie
“De verschillende perspectieven waarmee ik naar de wereld kijk, hebben natuurlijk met mijn achtergrond te maken. Suriname en India zijn anders dan Nederland. Ik kan me in alle drie de landen thuis voelen. Natuurlijk zijn er cultuurverschillen. Op zo’n moment dekt IQ niet alle lading en draait het echt om contextuele intelligentie. Neem nou het huwelijk: dat draait in India veel sterker om de community dan in Nederland. Dat geldt ook voor innovatie: in onze perceptie kunnen sterk hiërarchisch georganiseerde bedrijven niet innovatief zijn, maar in India kan dat wel. Zonder dat je als directie gaat polderen of aan micromanagement doet.”