Hoe word je meesterfotograaf?

Vele duizenden aspirant-kunstenaars vechten om een plekje aan de muur bij de bekende expositieruimten. Topfotograaf worden, hoe moeilijk kan het zijn? In de praktijk blijk je meer nodig te hebben dan een iPhone en een goed oog. Neem onze adviezen ter harte om je concurrentie voor te blijven.

Met een beetje een smartphone schiet je vandaag de dag even scherpe beelden als de meest geavanceerde spiegelreflexcamera’s van zeg twintig, dertig jaar geleden. Is je afdruk niet naar wens, dan upgrade je hem met gemak naar kunstzinnige proporties met een noirfiltertje. Een carrière als topfotograaf ligt onder handbereik, zou je zeggen: het is wachten op een belletje van een gevestigde galerie, om die goedgetimede vakantiekiekjes van je te exposeren. Maar even serieus. In de praktijk blijkt dat je nét iets meer nodig hebt om het te maken als fotograaf dan alleen een creatief oog en een collectie portretten bij zonsondergang. Goede apparatuur is echt een must. Net als kennis over compositie en lichtgebruik. Verder is een vlotte babbel meegenomen om op te vallen tussen al die amateur-meesterfotografen. En waar je ook gaat: camera mee.

Huiswerk
Leer van je grote voorgangers. Ga naar het Amsterdamse fotografiemuseum Foam of het Nederlands Fotomuseum in Rotterdam. Ben je in Berlijn, koop dan een kaartje voor het legendarische Helmut Newton Museum. In New York moet je naar het Whitney Museum of American Art. Koop in de museumwinkel een fotoboek van je favoriete kunstenaar: wat maakt zijn of haar foto’s zo bijzonder? Wat voor compositie gebruikt de fotograaf en wat doet het licht? Heb je de smaak te pakken, schrijf je dan in voor een (online) cursus om de basisbeginselen van het vak op te doen. Ook op YouTube zijn enkele honderden hoogwaardige trainingen beschikbaar: bekijk die. En nog eens. En nog eens.

Materiaal
Camera’s zijn er in alle soorten en maten. Begin je nieuwe levenspad met een professioneel instapmodelletje van tegen de duizend euro voor je je bankrekening leegplundert voor het grotere werk. Laat je informeren door de verkoper en lees de gebruiksaanwijzing. Gebruiksaanwijzing? Juist: dat boekje met al die letters dat je met de verpakking bij het grofvuil hebt gezet. Zorg voor een goede laptop waarop je je foto’s kunt opslaan en bewerken. Photoshop is al voor enkele tientjes per maand te huren. Ben je al langer bezig als fotograaf, breid je set dan uit met statieven, lampen en een accu. Gebruik je liever natuurlijk licht, zorg dan dat je te allen tijde een reflectiescherm in je rolkoffer beschikbaar hebt. Brengt ons bij de laatste aankoop van je nieuwe gereedschap: een koffer. Fotoapparatuur is kwetsbaar en ook al niet heel goedkoop. Investeer in goed lichtgewicht materiaal; je zult ons nog dankbaar zijn.

Klikken en kijken
De kwaliteit van een fotograaf zit hem in het vermogen om kunst te ‘zien’, dixit Annie Leibovitz. In minder verpaft vocabulaire: leer al het moois in de wereld om je heen te ontdekken. Wat in het echt aantrekkelijk oogt, kan op de foto totaal oninteressant zijn, en andersom. Klik tot je erbij neervalt. Je camera is vanaf nu je beste vriend, waar je ook bent. Met vrienden naar het park? Camera mee. De stad in op een regenachtige namiddag om snel wat boodschappen te doen? Camera mee. Deel je voor het eerst de lakens met een internetvriendje of –vriendinnetje in een verslonsd studentenkot? Ca-me-ra mee! Je zal maar net dat ene moment missen: een gestileerd stadsgezicht, de toevallige lichtinval op een halfleeggedronken kop koffie of een korrelig semi-erotisch slaapkamertafereeltje.

Specialisatie
Genoeg gespeeld, tijd voor het echte werk. Om als fotograaf bekend te worden, moet je hérkend worden. Of in ieder geval: jouw fotografische werk. Kies een thema: portretten, stillevens of meer abstract werk. Bepaal een stijl. Die komt je niet zomaar aanwaaien: zelfs de grootste meesters nemen de tijd voor een gedetailleerd plan en een verhaal. Specialiseer je door extreme close-ups, bijzonder licht of opvallende opstellingen. Wat je ook doet, zorg dat de documenten op je geheugenkaart min of meer met elkaar te maken hebben. Een terugkerend model bijvoorbeeld versterkt de herkenbaarheid van je oeuvre. Wees ook daar kritisch in: buurmeisjes met een Wehkampuitstraling en een langgekoesterde modellencarrière te over. Jij gaat voor die éne onbereikbare schoonheid.

Doorwerken = doorbreken
De meeste galeries verwachten enige ervaring van hun talent, lees: gepubliceerd werk. En die heb je nog niet. Probeer daarom een freelancebaantje te krijgen bij de grote bladen of reclamebureaus. Zelfs de grootste namen in de fotografie zijn ooit op de loonlijst van dergelijke bedrijven begonnen. Peter Lindbergh bijvoorbeeld werkte decennialang in de modejournalistiek. Fransman Henri Cartier-Bresson, bekend van zijn meesterwerken op 35mm-film, fotografeerde voor natuurbladen. En Neerlands fotografische boegbeeld Erwin Olaf maakte documentairefoto’s in opdracht, voor hij aan zijn gewaagdere eigen werk begon. Een doorbraak vereist vaak een lange weg. Maar word je inmiddels vaker gebeld voor een opdracht dan je zelf achter potentiële afnemers aangaat, dan zou je zomaar eens een expositie kunnen overdenken. Zoek een galerie waarin vergelijkbaar werk tentoongesteld wordt.