Chesky’s succes; het fictieve vermogen van disruptors

Wat zou u doen met een vermogen van 3,8 miljard dollar? Als we de ‘rijkeluislijstjes’ in de bladen moeten geloven, is dit een reële vraag voor Brian Chesky, oprichter en directeur van Airbnb. Maar is dat wel terecht? Het ene vermogen blijkt het andere niet.

Veel oud geld is afkomstig uit de verkoop van bedrijven die jaren geleden zijn opgericht en voor veel geld verkocht, zoals Albert Heijn en Philips. Als zo’n bedrijf later instort, nemen de verkopers het –
voor hen irrelevante – nieuws tot zich vanaf een strand in een belastingparadijs. Hun devies: cash is king. Andere rijken beschikken over aandelen die ze eventueel zouden kunnen verkopen, of ze dat nu ook echt van plan zijn of niet. Redacties van bladen als Forbes en Quote leggen de financiën van deze bedrijven naast die van reeds verkochte, vergelijkbare ondernemingen en doen een schatting. Terwijl de kans groot is dat een succesvolle verkoop er nooit komt. Zo bleek de DSB van Dirk Scheringa uiteindelijk een honderdste waard van de geschatte 1 miljard.

Tot op de komma
Hoe zit dat met Brian Chesky, de 36-jarige sportieve designstudent die elf jaar geleden Airbnb oprichtte? Is hij een Philips of een Scheringa? De schattingen omtrent Chesky’s bedrijf zijn gebaseerd op geruchten, en dat is riskant. Airbnb hoeft geen nauwkeurige jaarcijfers te publiceren: Chesky verdeelde zijn aandelen over andere directeuren en een beperkte groep externe investeerders, en dit een gesloten groep. Hoe kan Forbes dan toch op een miljardenschatting komen, ook nog eens tot op de komma nauwkeurig?
Dankzij de Amerikaanse toezichthouder SEC weten we dat een beleggingsfonds in maart 2017 ruim 1 miljard dollar investeerde in Airbnb door nieuwe aandelen te kopen en evenveel in de kas te storten. Omdat een investeerder kennelijk bereid is om 1 miljard op tafel te leggen voor een percentage van het bedrijf, kunnen we die waardering extrapoleren naar alle aandelen. Op die manier is Chesky 3,8 miljard dollar waard en Airbnb in zijn geheel 31 miljard; veel meer dan bijvoorbeeld hotelketen Hilton.
Maar die duizelingwekkende bedragen zijn nog nooit fysiek door het bedrijf gestroomd. De waardering staat los van bedrijfseconomische cijfers en is blijkbaar compleet afhankelijk van een aandelentransactie van een enkele investeerder, die mogelijk te optimistisch is.

Disruptor
Airbnb is een ‘disruptor’: een bedrijf waardoor de gevestigde orde bedreigd wordt en gedwongen wordt te veranderen. Vroege investeerders van zo’n bedrijf nemen een flink risico, maar als het goed gaat, dan is het rendement er ook naar. Om een disruptor de zeer hoge waardering te laten rechtvaardigen, moet er wel sprake zijn van een lange terugverdientijd. In die tijd moet de disruptor niet zelf wordt gestoord, en dat is zeker niet vanzelfsprekend.
Het zou namelijk kunnen dat Airbnb, evenals zijn mede-disruptor Uber, de komende tijd flink aan banden gelegd gaat worden door politieke maatregelen. De beide bedrijven zijn bij overheden namelijk niet populair. Bepaalde staten in de VS lopen samen 260 miljoen dollar per jaar mis aan belastinginkomsten door Airbnb. Het bedrijf heeft ook een slechte relatie met de Gemeente Amsterdam, die op dit moment in Den Haag voor een strakkere regelgeving aan het lobbyen is. Overheden kunnen zo de kip met de gouden eieren slachten, nog voordat al die fictieve miljarden ooit daadwerkelijk zijn verdiend.

Weggeduwd
Uber is wat dat betreft exemplarisch. Frankrijk is op de proppen gekomen met taxibedrijf Abel, dat Uber moet wegconcurreren. Abel wordt gefinancierd door ontwikkelingsbank CDC, waardoor het indirect volledig bezit is van de Franse staat. Op deze manier wordt overheidsgeld gebruikt om bedrijven, ook disruptors, uit de markt te duwen. Als de obers, koks en schoonmakers van hotels die te lijden hebben onder Airbnb het slim spelen en ook met brandbommen de straat opgaan, dan zouden ze in het protectionistisch ingestelde Frankrijk zomaar een luisterend oor kunnen vinden. Het Europese mededingingsrecht zal ze daarbij een handje helpen, want Airbnb is feitelijk monopolist en daar houdt de EU niet van. Emmanuel Macron zou Airbnb dus nog een flinke slag kunnen toebrengen, door bijvoorbeeld het financieren van een concurrent via CDC, het aanscherpen van wetgeving en politie-invallen bij Airbnb.

Op papier
Airbnb weet dan ook dat het onder druk staat. Voor de bühne heeft het bedrijf daarom een service voor vluchtelingen in Nederland opgezet, nadat beelden van een gewelddadig incident tussen huurder en verhuurder op een Amsterdamse trap de wereld overgingen. Pr-technisch slim, maar helaas zinloos door het overaanbod in de opvang in Nederland. In andere landen zijn soortgelijke initiatieven waar te nemen. Kennelijk doet de verhuursite zijn best om in een goed blaadje te komen bij het algemene publiek, voordat het door nationale overheden in de hoek wordt gedreven.
Het is dus heel wel mogelijk dat de genoemde 3,8 miljard dollar van Chesky en 31 miljard dollar van heel Airbnb uitsluitend op het papier van de Forbes 400 hebben bestaan. Maar Chesky is ongetwijfeld slim genoeg geweest om via salaris en verkoop van aandelen al enkele miljoenen of tientallen miljoenen opzij te hebben gezet. Dan is de disruptor zelf ‘gedisrupt’. En in het andere geval, bij een succesvolle verkoop in de loop van de komende jaren, zal hij inderdaad miljarden mogen bijschrijven. De tijd zal het leren.

 

Dit artikel is te vinden in Dirty Science #2, dat vanaf 1 december in de winkels ligt. Koop nu het nummer of neem een abonnement op Dirty Science.